خرید تمام هفت خوان جزوه زیست شناسی دکتر جعفر فرزانه

کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097

ص131، پاراگراف 2(چگونگی حرکت شیره پرورده) وشکل 20:

درباره ساز و کار حرکت شیره پرورده در آوندها ی آبکش، نظریات مختلفی از طرف علمای زیست !!! ارائه شده است. یکی از نظریات که تقریبا عموم دانشمندان زیست شناسی آنرا قبول دارند نظریه(یا الگوی) جریان فشاری (یا توده ای) است که توسط ارنست مونش ، گیاه شناسی آلمانی در سال 1930 میلادی ارائه شده است و چهار مرحله آن عبارتست از:

1-بارگیری آبکشی : در اینجا منظور از واژه "بار" ، مواد آلی ساخته شده توسط یاخته های گیاهی فتوسنتز کننده است. طی بارگیری آبکشی ، قندها(بویژه ساکارز)و مواد آلی دیگر در محل منبع (مثلا یاخته های برگ گیاه) ،بصورت فعالانه (با مصرف انرژی ) از یاخته سازنده  شان وارد یاخته های آبکشی (یاخته همراه ویاخته غربالی)میشوند. این انتقال از محل پلاسموسم ها می باشد.

ازجمله مواد آلی دیگری که بجز قند ها، بارگیری میشود می توان، آمینو اسیدها، هورمون های گیاهی و نوکلئوتیدها را نام برد. در شکل 20 این صفحه، یاخته گیاهی سبز رنگ بالایی واقع در محل منبع ، طی بار گیری آبکشی ، قندها ومواد آلی دیگر( دایره های قرمز رنگ کوچک)را وارد یکی ازیاخته های آ وند آبکشی (صورتی رنگ بالایی) میکند.

2-با افزایش مقدار مواد آلی (بویژه ساکارز ) در یاخته های آبکشی ، پتانسیل آب آنها کاهش پیدا کرده وباعث میشود تا از یاخته های مجاور (مثلا از یاخته های آوند چوبی و خود یاخته تولید کننده مواد آلی در محل منبع) مولکول های آب به یاخته های آوند آبکش وارد شوند . در شکل 20 این صفحه، یاخته های آوند چوبی ،آبی کم رنگ نشان داده شده اند و ورود مولکول های آب به داخل تنها یک یاخته آوند آبکش نشان داده شده است. این مرحله بدون مصرف انرژی است وعبور مولکول های آب هم از محل پلاسمودسم انجام میشود.

3-وقتی میزان ورود مولکول های آب به یاخته های آبکشی افزایش می یابد باعث میشود تا فشار آب درون آنها زیاد شود و در نتیجه،محتویات شیره پرورده بصورت یک جریان توده ای به سوی محلی که فشار کمتری دارد (یعنی محل مصرف) حرکت کند . این مرحله هم بدون مصرف انرژی است.

4-باربرداری آبکشی: در محل مصرف (مثلا ریشه در حال رشد) مواد آلی موجود در شیره پرورده، فعالانه (با مصرف انرژی) از یاخته های آوند آبکشی خارج شده و وارد یاخته های محل مصرف می شوند. این مواد ممکن است به مصرف برسند یا ذخیره شوند. درشکل 20 این صفحه، یک یاخته سبز رنگ در پایین شکل نشان داده شده است که نماد یک یاخته محل مصرف است و مواد آلی را از یک یاخته آبکشی (یاخته صورتی رنگ پایینی) دریافت می کند. دراین مرحله، یاخته آبکشی با از دست دادن مواد آلی، پتانسیل آب اش زیاد شده و آب اضافی به دوباره به آوند چوبی برمی گردد.

نکته: درشکل 20 این صفحه، یک یاخته محل منبع،یک یاخته محل مصرف ، سه یاخته آوند آبکشی وسه یاخته آوند چوبی  دیده میشود. همچنین این شکل نشان می دهد که که صفحات آبکشی در فاصله بین یاخته ها ی غربالی آوند آبکش قرار گرفته اند، درحالیکه در فاصله بین یاخته های آوند چوبی مانعی برای حرکت شیره خام وجود ندارد و شیره خام حرکت پیوسته ای دارد.

این شکل نشان می دهد که حرکت شیره پرورده (داخل آوند آبکش )وحرکت شیره خام(داخل آوند چوبی)که درمجاورت هم هستند در جهت عکس یکدیگر انجام میشود. در این مرحله هم، عبور مواد از محل پلاسمودسم انجام میشود.

یادآوری این نکته هم مهم است که حرکت شیره پرورده از مسیر سیتوپلاسم یاخته های زنده آبکشی و از یاخته ای به یاخته ای دیگر است (هر چند میزان این  سیتوپلاسم بسیار کاهش یافته و این یاخته ها ، هسته ندارند) .به این دلیل (حضور سیتوپلاسم ) و بدلیل حضور صفحات آبکشی در یاخته های آبکشی، سرعت حرکت شیره پرورده از شیره خام کندتر بوده و پیچیده تر است.

 

+ نوشته شده در  ۱۳۹۷/۰۱/۲۸ساعت 18:54  توسط دکتر فرزانه 09123667097  |