صفحه 119 ،پاراگراف 2 و 3 و 4 (جذب نیتروژن) و شکل1:

همانگونه که قبلاً هم اشاره کردم، عنصر شیمیایی نیتروژن برای تولید DNA و پروتئین­های گیاهان لازم است ولی نیتروژن جو زمین ₂(N) ،هر چند 78 درصد حجم هوا را تشکیل می­دهند بدرد اینکار نمی­خورد، چون N₂ در آب حل نمی­شود تا در سوخت و ساز بدن بکار رود. گیاهان برای دریافت نیتروژن مورد نیازشان، شکل یونیزه آنرا جذب می­کنند که بصورت یون آمونیوم (⁺₄ NH)و یا یون نیترات  (^-₃ No) است. بخشی از یون آمونیوم و نیترات خاک توسط ریزاندامگان (مخصوصاً باکتری­ها) تولید می­شود و توسط ریشه گیاه جذب میشود.

طبق تعریف به تبدیل نیتروژن جو (N₂)به نیتروژن قابل استفاده در گیاهان (یون آمونیوم و یون نیترات)، تثبیت نیتروژن می­گویند.شکل 1 این صفحه، نشان میدهد که دو دسته از باکتری ها میتوانند یون آمونیوم تولید کنند:

1ـ باکتری­های تثبیت کننده نیتروژن می­توانند از N₂ جو، یون آمونیوم بوجود آورند. ایندسته از باکتری­ها، بصورت آزاد در خاک یا همزیست با ریشه گیاهان زندگی می­کنند. آمونیوم­های تولید شده در این باکتری­ها در زمان زنده بودنشان به مقدار زیادی دفع میشوند و یا اینکه پس از مرگ آنها به خاک آزاد میشوند و توسط ریشه گیاهان دریافت میشوند.

امروزه در شاخه­ای از علم ژنتیک به اسم مهندسی ژنتیک تلاش میشود تا ژن­های مؤثر در تثبیت نیتروژن را از باکتری­ها به یاخته­های گیاهی منتقل کنند تا بدون نیاز به حضور این دسته از باکتری­ها، نیتروژن مورد نیاز در اختیار گیاهان قرار بگیرد.

2ـ باکتری­های آمونیاک ساز می­توانند از مواد آلی موجود در خاک استفاده کنند و یون آمونیوم بسازند. بدیهی است که آندسته از مواد آلی به درد اینکار می­خورد که دارای نیتروژن باشد، بعنوان مثال پروتئین­ها و اسیدهای نوکلئیک برای اینکار مناسب هستند ولی کربوهیدرات­ها و لیپیدها نامناسب­اند.

همین شکل، نشان می­دهد که یون آمونیوم تولیدی باکتری­های تثبیت کننده نیتروژن و باکتری­های آمونیاک ساز می­تواند مستقیماً توسط ریشه گیاهان جذب شوند و یا اینکه توسط باکتری­های نیترات ساز به یون نیترات تبدیل شده و سپس بصورت یون نیترات جذب ریشه گیاه شوند.

نکته: یون نیترات وارد شده به ریشه گیاه پس از تبدیل به یون آمونیوم در داخل گیاه به طرف اندام­های هوایی حمل می­شود.