صفحه 123، پاراگراف 2 (ریزوبیوم ­ها) و شکل 5:

 ریزوبیوم ها، نام گروهی از باکتری­ های غیر بیماریزا است که طی زندگی همزیستی با ریشه بعضی گیاهان، نیتروژن هوا (N₂) را تثبیت می­کنند. ایندسته از باکتری­ها، آنزیم­هایی دارند که به کمک آنها، می­ توانند قندها و دیگر مواد غذایی را از آوند آبکش ریشه گیاه، دریافت کرده و از انرژی حاصل از آنها، نیتروژن هوا (N₂) را به صورت نیتروژن قابل جذب گیاهان یعنی (یون آمونیوم) تبدیل کنند. باکتری­ها از آمونیوم حاصل جهت تولید آمینواسیدهای مورد نیاز خود استفاده می­کنند و مازاد آن را در اختیار گیاه قرار می­دهند.

ریزوبیوم­ها در خاک وجود دارند و زمانی که در ریشه گیاهی مستقر میشوند شروع به تثبیت نیتروژن می­کنند. بنابراین ریزوبیوم­ ها برای اینکار نیاز به یک میزبان گیاهی دارند. دسته­ای از گیاهانی که ریشه آنها میزبان مناسبی برای ریزوبیوم­ها است، گیاهان تیره پروانه واران می باشد. تیره زیرگروهی در دسته ­بندی جانداران است و دلیل نامگذاری بصورت پروانه واران هم، شباهت گل­های آنها به پروانه است. گیاهان علفی سویا، نخود، عدس، لوبیا، شبدر و یونجه از گیاهان مهم زراعی مربوط به تیره پروانه واران هستند. ظاهراً ریشه این گیاهان موادی از خود ترشح هایی می­کنند که باعث جلب ریزوبیوم­ها می­شود و پس از ورود ایندسته از باکتری­ها به ریشه گیاهان، تغییر شکلی در ساختار ریشه بوجود می­آید که اصطلاحاً گرهک نامیده میشوند. خلاصه مراحل تشکیل گرهک به این صورت است که ابتدا ریزوبیوم ­ها وارد یاخته­ های تارهای کشنده ریشه شده و از آنجا به برخی یاخته­ های پوست رسیده و باعث تحریک تقسیم یاخته­ای میشوند و توده­ای از یاخته ­های گیاهی پر از ریزوبیوم­ ها شکل می­گیرد که گرهک نامیده میشوند. اندازه گرهک­ها بقدری بزرگ میشود که بدون استفاده از میکروسکوپ هم می­توان آنها را بصورت برجستگی­ هایی در ریشه گیاه مشاهده کرد (شکل 5 همین صفحه).

زمانیکه این گیاهان علفی با تغییرات فصل می ­میرند و یا اینکه طی برداشت، بخش ­های هوایی آنها چیده میشود، گرهک­ها داخل خاک، می­ مانند و گیاخاکی بوجود می­آورند که غنی از نیتروژن است. کشاورزان برای تقویت کیفیت خاک، تناوب کشت انجام می­دهند، یعنی هر چند سال یکبار یا یکسال در میان، گیاهان تیره پروانه واران را در زمین­های خود می­کارند تا میزان نیتروژن خاک افزایش یابد.

بنابراین باکتری­های ریزوبیوم می­توانند با تثبیت نیتروژن هوا، نیاز گیاهانی که با آنها رابطه همزیستی (از نوع همسفری) دارند برطرف کنند.