گستره حیات :

1. وسعت زندگی در کره زمین از سلول شروع می شود و به زیست کره ختم می شود.

2. تقریباً تعریفی دقیق و جامع و مورد قبول همه زیست شناسان برای حیات وجود ندارد و بجای آن، ویژگی های حیات و یا ویژگی های جانداران بررسی می شود.

همه جانداران(سالم ، بالغ ، طبیعی) ( باکتریها، آغازیان ، قارچ ها، گیاهان ، جانوران ) و یا حیات، 7 ویژگی زیر را با هم دارند :

• نظم و ترتیب

• هومئوستازی

• رشد و نمو

• متابولیسم

• تولید مثل

• پاسخ به محیط سازش با محیط

الف ) نظم و ترتیب :

حیات دارای سلسله مراتب از ساده به پیچیده است بطوریکه سطوح سازمان یابی دارند.

ساده ترین و اولین سطح آن سلول و پیچیده ترین و آخرین سطح آن، زیست کره است

ترتیب سلسله مراتب حیات از پایین ترین سطح تا بالاترین سطح آن عبارتست از

• سلول

• بافت

• اندام

• دستگاه

• فرد

• جمعیت اجتماعی

• بوم سازگان

• زیست بوم

• زیست کره

1. سلول ( اولین سطح ):

همه جانداران از سلول تشکیل یافته اند.

نکته : جانداران در دو دسته تک سلولی ها و پرسلولی ها قرار دارند.

نکته : در سطوح سازمان یابی حیات، جانداران تک سلولی ( همه باکتری ها، اغلب آغازیان ، بعضی از قارچ ها)، بافت، اندام و دستگاه وجود ندارد ولی فرد، جمعیت، اجتماع، بوم سازگان، زیست بوم و زیست کره وجود دارد.

از باکتری ها:

• اشریشیاکلای

• استرپتوکوکوس نومونیا

• نیترات ساز

• آمونیاک ساز

• تثبیت کننده نیتروژن (ریزوبیوم ها و بعضی سیانوباکتریها

• باکترهای گوگردی ( سبز و ارغوانی )

• شیمیو سنتر کننده ( مانند باکترهای نیترات ساز)

از آغازیان تک سلولی :

• پارامسی

• اوگلنا

• آمیب

از قارچ های تک سلولی :

• مخمر

نکته : بعضی از سلول های گیاهی مرده هستند و بافت هم دارند:

• سلول اسکلروئید و سلول فیبر که بافت اسکلرانشیم را می سازند.

• سلول عنصر آوندی ور تراکئید که بافت آوند چوبی را می سازند.

• سلول سوبرینی شده که بافت چوب پنبه را می سازند.

نکته : بعضی از سلول ها هسته وجود ندارد ولی زنده هستند.

• همه باکتری ها

• گویچه قرمز بالغ

• پلاکت ها

• سلول آبکشی

2. بافت: (دومین سطح ):

تعدادی سلول در کنار هم که ارتباط سیتوپلاسمی دارند بافت را تشکیل می دهند.

نکته : انواع بافت جانوری :

پوششی، پیوندی، عصبی، ماهیچه ای

نکته : انواع بافت گیاهی:

پوششی ، زمینه ای ،آوندی

نکته : قارچ ها، و آغازیان پرسلولی هر چند بافت و ارتباط سیتوپلاسمی بین سلول ها دارند ولی انواع بافت ندارند. بنابراین دستگاه هم نخواهدداشت.

نکته : بافت گیاهی مرده:

بافت اسکلرانشیم ، بافت آوند چوبی ، بافت چوب پنبه ای

انواع بافت جانوری و گیاهی :

1. ساده ( متجانس ) :

سلول ها کم و بیش شبیه هم هستند. مانند بافت پوششی

2. مرکب ( نامتجانس ):

سلول ها شباهت ظاهری و کاری بهم ندارند مانند :

• بافت عصبی جانوران ( دارای نورون و نوروگلیا)

• بافت آوند چوبی گیاهان نهاندانه ( دارای تراکئید و عنصر آوندی )

• بافت پیوندی جانوران ( متراکم ، سست ، چربی ، خون، غضروف ، استخوان )

بافت زمینه ای گیاهان ( پارنشیمی ، کلانشیمی، اسکلرانشیمی )

3- اندام: (سومین سطح):

دو یا چند بافت کنار هم در همکاری با یکدیگر یک اندام را می سازند.

نکته : عامیانه به اندام، عضو می گویند. مانند:

اندام جانوری: دست، پا، معده ، قلب و ....

اندام گیاهی:ریشه ، ساقه تا برگ، گل ، میوه ، دانه و ...

نکته: کتاب درسی استخوان نشان داده شده را اندام به حساب آورده است چون دارای بافت های پیوندی (استخوانی ، چربی و خون ) و پوششی ( دیواره رگ های خونی) و عصبی است.

4- دستگاه ( چهارمین سطح):

چند اندام مرتبط بهم یک دستگاه را تشکیل می دهند. دستگاه بدن انسان دستگاه گردش خون ، گوارش ،تنفس، دفع مواد زائد، ایمنی ، درون ریز، حرکتی، لنفاوی، عصبی ، پوششی ، تولید مثلی

5- فرد ( پنجمین سطح) :

چند دستگاه مرتبط بهم یک فرد را تشکیل می دهند.

هر فرد عضوی از یک گونه است.

تعریف گونه : گروهی از جاندارن که شباهت ظاهری بهم دارند، می توانند با یکدیگر تولید مثل کنند و زاده های زایا و زیستا بوجود آورند.

6- جمعیت ( ششمین سطح ) :

تعداد افرادی از یک گونه که در زمان و مکان خاص زندگی می کنند.

نکته : اعضای یک جمعیت خاص می توانند طی تولید مثل جنسی، زاده هایی بوجود آورند و از آنها مراقبت کنند.

نکته : بعضی از اعضای یک جمعیت زندگی گروهی دارند ( مانند جمعیت مورچه ها و زنبور عسل )

7- اجتماع ( هفتمین سطح) :

دو یا چند جمعیت مختلف که با هم در ارتباط متقابل هستند .

8- بوم سازگان ( اکوسیستم) (هشتمین سطح):

مجموع عوامل زنده ( اجتماع) و غیر زنده یک زیستگاه و تاثیراتی که بر یکدیگر می گذارند.

• عوامل زنده بوم سازگان ← تولید کنندگان ، مصرف کنندگان، تجزیه کنندگان

• عوامل غیر زنده بوم سازگان ← هوا ، آب و ، خاک ، نور

  ---

  ---

9- زیست بوم ( نهمین سطح ) ( بیوم):

چند بوم سازگان که اقلیم ( آب و هوا ) و پراکندگی جانداران مشابه دارند.

از معروف ترین زیست بوم ها :

• جنگل های پرباران استوایی

• بیابان

• مرتع

• منطقه ساحلی و آب عمق

• منطقه عمیق کف اقیانوس

10- زیست کره ( بیوسفر ) ( دهمین سطح ) :

همه زیست بوم های کره زمین.

زیست کره لایه نسبتاً نازکی از سطح زمین است و از چند کیلومتر اتمسفر تا چند کیلومتر اقیانوس بیشتر تجاوز نمی کند.

ب ) هومئوستازی :

وضعیت ثابت = stasis و همان = Homeo

تعریف : حفظ وضعیت درونی بدون در محدوده ای ثابت برای تداوم حیات یا مجموعه اعمالی که برای پایدار نگه داشتن وضعیت درونی جاندار انجام می شود.

نکته : هومئوستازی برای حفظ تعادل و پایداری وضعیت طبیعی بدن بکار می رود.

نکته : در هومئوستازی فرایند های تنظیمی انجام می شود.

برخی از موارد که بدن انسان برای آنها هومئوستازی انجام می دهد:

• فشار خون
• دمای بدن
• میازن ترشح هومورن
• میزان متابولیسم
• قند خون
• تنفس
• یونها
• آب بدن
• مایع خارج سلولی
• PH ( اسید، باز )

مواد سمی و زائد نیتروژن دار

از مهمترین بخش های بدن که به همومئوستازی کمک می کنند:

• غدد درون ریز ( هورمون ها)
• دستگاه عصبی مرکزی ( هیپوتالاموس، هیپوفیز ، تالاموس ها )
• دستگاه دفع ادرار
• دستگاه گوارش
• کبد
• پانکراس
• دستگاه ایمنی
• گیرنده های حسی و حرکتی
• غدد عرق

هومئوستازی بدن برای یون سدیم خون :

1. میزان طبیعی یون سدیم خون 135-145 Meq/dl است. کمتر از این مقدار هیپوناترمی و بیش از این مقدار هیپرناترمی نامیده می شود.
2. یون سدیم در کارکرد درست نورون ها و تارها ماهیچه ای و تنظیم آب بدن نقش زیادی دارد.
3. یون سدیم از طریق غذا وارد بدن می شود و از طریق ادرار ، مدفوع وعرق از بدن خارج می شود.
4. در افزایش سدیم خون ( مثلاً در پرکاری غده فوق کلیه ) دفع آن از طریق ادرار افزایش می یابد.
5. در کاهش سدیم خون ( مثلاً در کاهش آب بدن و اسهال ) هورمون آلدوسترون با اثر بر کلیه ها باز خوب یون سدیم را بیشتر می کند.

نکته : محیط جانداران ( زیستگاه ) همواره در تغییر است که می تواند شرایط زیستی درونی بدن جانداران را تغییر دهد ولی هومئوستازی از این تغییرات جلوگیری می کند.

ج) رشد و نموجاندار:

رشد ( Growth ) و نمو (Devleopment) کلمات عامیانه هستند ولی در زیست معنی علمی دارند.

رشد یعنی بزرگ شدن برگشت ناپذیر سلول ( Hypertrophia ) و یا افزایش تعداد سلول ها (proliferation) .

نکته : اگر بزرگ شدن سلول برگشت پذیر باشد رشد محسوب نمی شود بطوریکه:

• با پلاسمولیز سلول نگهبان روزنه این سلول کوچکتر می شود.
• سلول ذخیره کننده چربی با کاهش ذخیره چربی خود کوچکتر می شود.

نکته : افزایش تعداد سلول طی تقسیم سلولی انجام می شود.

نکته : رشد باکتریها طی افزایش برگشت ناپذیر ابعاد آنها است و چون جانداران تک سلولی هستند، تقسیم سلولی باعث رشد آنها نمی شود ( باعث تولید مثل می شود) .

نکته : دیواره پسین مانع از رشد سلول گیاهی می شود ( اجازه افزایش ابعاد سلول را نمی دهد).

نکته : واکوئل سلول های گیاهی با افزایش فشار اسمزی خود نسبت به سیتوزول باعث افزایش برگشت پذیر ابعاد سلول می شوند ( با جذب آب از محیط ) که به این وضعیت تورژسانس می گویند.

نکته : رشد علاوه بر سلول، در بافت و اندام گیاهان و جانوران هم اتفاق می افتد .

نکته : بافت کلانشیم مانع رشد اندام گیاهی نمی شود.

نکته : در انسان بزرگ شدن استخوان ها رشد محسوب می شود ولی چاقی رشد محسوب نمی شود.

نمو یعنی عبور از مرحله ای به مرحله دیگری از زندگی مانند:

• گل دهی در نهاندانگان
• بلوغ در انسان
• دگردیسی در دوزیستان

د: متابولیسم :

منظور این است که تبادل انرژی در جانداران انجام می شود مثلاً :

• گیاهان فتوسنتز کننده به کمک کلروپلاست خود انرژی نورانی خورشید را بصورت انرژی شیمیایی در گلوگز ذخیره می کنند.
• در همه یوکاریوت ها به کمک میتوکندری ها انرژی شیمیایی گلوکز بصورت ATP ذخیره می شود.
• جانداران برای فعالیت زیستی خود از انرژی ATP استفاده می کنند و بخشی از آن به گرما تبدیل می شود.

هـ تولید مثل ( زادآوری ) :

• هر موجود زنده ای حاصل تولید مثل است.
• تولید مثل باعث حفظ بقای جانداران و گسترش آنها در کره زمین می شود.

انواع تولید مثل :

1. غیر جنسی ( تقسیم دوتایی در باکتریها، رویشی در گیاهان مثل قلمه زنی ، پیوندزدن و خوابانیدن، جوانه زنی مثل مخمر)
2. جنسی ( بکرزایی ، گرده افشانی ، هرمافرودیتی، بچه زایی ، زنده زایی ... )

نکته : زنبور عسل کارگر(ماده عقیم ) هر چند تولید مثل ندارد جاندار محسوب می شود چون در حالت طبیعی نیست .

همچنین نوزادان هر چند تولید مثل ندارند جاندار محسوب می شوند چون در حالت بالغ نیستند.

هـ : پاسخ به محیط :

جانداران به محرک های محیطی پاسخ می دهند.

نکته : گیاهان به نور، دما، گرانش، تماس، حمله میکروبها و .... پاسخ می دهند.

• بعضی گیاهان با کاهش سرمای محیط گل می دهند
• بعضی گیاهان در شب گلبرگ های خود را می بندند.
• بعضی گیاهان با تغییر طول شب و روز گل می دهند.
• روزنه های هوایی گیاهان در پاسخ به نور ( طی روز ) باز می شوند.

نکته :در جانوران دراثر پاسخ به محرک های محیطی رفتار بوجود می آید.

نکته : جانوران با تغییر فصل و نامساعد شدن شرایط محیط و کاهش منابع غذایی مهاجرت می کنند.

نکته : در باکتریها تنظیم مثبت و منفی ، پاسخ به محیط است.

و – سازش با محیط :

تعریف : تطابق و تحمل شرایط محیطی جدید (همچون تغییر ارتفاع، نور، دما، رطوبت) بطوریکه احتمال بقای آنرا افزایش دهد.

نکته : سازش با محیط ممکن است در مدت زمان کوتاه ( چند ساعت تا چند هفته ) و یا در طول عمر زندگی جاندار ( نتیجه انتخاب طبیعی در طی چندین نسل گذشته ) باشد.

نکته : سازش با محیط باعث می شود تا جانداران با زیستگاه خود متناسب شده و ماندگار شوند.

مثلاً گیاهی که بومی مناطق خشک ( مانند بیابان ) است برای حفظ آب پیکر خود، برگ هایی با پوستک ضخیم دارند ( مانند گیاه خرزهره ).

مثلاً موهای خرس قطبی سفید رنگ است تا با استتار خود توسط گرگ ها شکار نشود و یا با استتار خود بتوانند طمعه خود را شکار کنند ( فک ها) .

مولکول های زیستی :

تعریف : مولکول هایی که توسط یک جاندار یا سلول زنده تولید می شود.

نکته : همه مولکول ها زیستی آلی هستند.

نکته : مولکول های زیستی تشکیل دهنده سلول ها هستند ( نقش ساختاری ).

نکته : مولکول های زیستی کارهای سلول را انجام می دهند مانند آنزیم ها ( نقش عملکردی ) .

نکته : مولکول های ذخیره کننده انرژی هستند ( مانند قندها و لیپیدها)

انواع مولکول های زیستی:

1. درشت مولکول های زیستی (96% بدن ):

کربوهیدرات ها ، لیپدها، پروتئین ها، نوکلئیک اسیدها

2. مولکول های کوچک زیستی (4% بدن):

ویتامین ها ، هورمون ها، اسیدهای چرب ، کلسترول

انواع منومرهای زیستی :

( گلوکز، فروکتوز، گالاکتوز، آمینواسدها، نوکئوتیدها و ... )

نکته : در میان درشت مولکول های زیستی، پلی ساکاریدها، پروتئین ها و اسیدهای نوکلئیک (RNA,DNA) ، پلیمر زیستی هستند.

نکته : درشت مولکول های زیستی در آب حلالیت ندارند.

ساکاریدها = کربوهیدارت ها = قندها :

عناصر سازنده ← O,H,C

انواع :

الف ) مونوساکاریدها

1. ساده ترین نوع قندها
2. انواع براساس تعداد C بکار رفته در آن:

A ) هگزوزها (C6 ): گلوکز ، فروکتوز گالاکتوز ← شش ضلعی

B ) پنتوزها (C5 ) : ریبوز و دئوکسی ریبوز ← پنج ضلعی

نکته : در ترشحات وزیکول سمینال فروکتوز فراونی وجود دارد..

نکته : فروکتوز ، انرژی لازم برای فعالیت اسپرم ها را فراهم می کند.

نکته : در ترشحات برون ریز وزیکول سمینال های مردان فروکتوز فراوانی وجود دارد که انرژی لازم برای حرکت اسپرم تامین می کند

ب ) دی ساکاریدها:

1. از ترکیب دو مونوساکارید تشکیل می شوند.
2. طی سنتز آبدهی با خارج شدن یک مولکول H2O بوجود می آید.

3. توسط آنزیم های هیدرولیز کننده و یا اسید رقیق به مونوسایکاریدهای خود تجزیه می شوند.

انواع دی ساکاریدها:

الف) ساکارز ← گلوکز + فروکتوز

(شکر و قند خوراکی )

ب) مالتوز← گلوکز +گلوکز

( قند جوانه جو و گندم )

ج) لاکتوز ← گلوکز + گالاکتوز

( قند شیر)

ج) پلی ساکارید ها:

1. از اتصال تعداد زیادی مونوساکارید بوجود می آید.

2. باسنتز آبدهی (اتصال مونوساکاریدها بهم) بوجود می آیند و با هیدرولیز ( جداشدن مونوساکاریدها از هم) تجزیه می شود.

3. بدلیل اندازه بزرگشان در آب نامحلول هستند.

انواع پلی ساکارید ها:

1. نشاسته :

• قند ذخیره ای گیاهان
• از مونوساکاید گلوکز ساخته شده است.
• در داخل آمیلوپلاست ذخیره می شود .
• آمیلاز بزاق و پانکراس باعث گوارش نشاسته می شوند.
• در سیب زمینی و غلات ( جو ، گندم، برنج) به فراوانی وجود دارد.
• توسط محلول لوگول ( یدید پتاسیم) شناسایی می شود بطوریکه رنگ زرد متمایل به قهوه ای آن به رنگ آبی تیره تغییرات می کند.
• نشاسته ممکن است ساختار خطی و یا منشعب داشته باشد.

B) سلولز :

• قند ساختاری گیاهان بطوریکه در دیواره سلول های گیاهی به فروانی وجود دارد.
• از مونوساکارید گلولز ساخته شده است .
• فراوانی ترین پلی ساکارید طبیعت است.
• اغلب جانوران فاقد توانایی تولید آنزیم لازم برای گوارش سلولز هستند.
• در سیرابی نشخوار کنندگان میکروب هایی وجود دارد که می توانند سلولز را تا حدی گوارش دهند .
• در کاغذسازی و تولید انواعی از پارچه ها استفاده می شود.
• در تولید سوخت های زیستی ( مانند اتانول ) استفاده می شود .
• ساختار خطی بدون انشعاب دارد.

C) گلیکوژن:

• قند ذخیره ای جانوران و قارچ ها است.
• در کبد و ماهیچه انسان نقش ذخیره گلوکز را دارد.
• از مونوساکارید گلوکز ساخته شده است.
• ساختار منشعبی دارد.
• توسط آمیلاز پانکراس در دوازدهه، به دی ساکارید و تری ساکارید تبدیل می شود.
• گلوکاگون در پاسخ به کاهش گلوکز خون از پانکراس به خون ترشح می شود و باعث تجزیه گلیکوژن کبد به گلوکز ها می شوند که نتیجه آن افزایش گلوکز خون است.

لیپیدها :

انواع :

• تری گلیسیریدها ( روغن ها و چربیها)
• فسفولیپیدها
• کلسترول

عناصر سازنده ← O,H,C

نکته : عناصر سازنده لیپیدها همانند قندها H, C,O است.

نکته : نسبت عناصر C,H,O در کربوهیدرات ها، با لیپیدها متفاوت است.

نکات :

1. توسط شبکه آندوپلاسمی صاف تولید می شوند.
2. نامحلول در آب و محلول در حلال های غیر قطبی هستند.
3. انواع مختلف آن نقش های ساختاری، ذخیره کننده انرژی، حلال بعضی ویتامین ها و بعنوان گیرنده در ترکیب با دیگر مولکول های زیستی ( مانندگلیکولیپیدها) هستند.
4. یکی از انواع بافت پیوندی ، بافت چربی است که انواع چربی ها را در خود دارد.

A )تری گلیسیریدها :

( تری آسیل گلیسرول = تری گلیسیرید)

• سه اسید چرب و یک گلیسرول دارد( گلیسرول نوعی الکل است پس تری گلیسیرید نوعی استر است یعنی از ترکیب اسید و الکل بوجود آمده است.
• در بافت های چربی نقش ذخیره انرژی و عایق بندی را دارد پس در تشکیل نوعی بافت پیوندی نقش اساسی دارد.

نکته : انرژی تولید شده از یک گرم تری گلیسیرید حدود دو برابر انرژی تولید شده از یک گرم کربوهیدرات است.

• در ساختار LDL و HDL حضور دارد که در خون جریان دارند.
• انسولین در پاسخ به افزایش گلوکز خون از پانکراس به خون ترشح می شود و باعث ورود گلوکز به سلول ها و ساخته شدن گلیکوژن می شود که نتیجه آن کاهش گلوکز خون است.
• توسط لپیاز پانکراس هیدرولیز شده و بصورت مونوگلیسیرید و اسید چرب جذب روده ای دارد بطوریکه مجدداً در سلول پوششی روده باریک بصورت تری گلیسیرید درآمده و وارد مویرگ های لنفی می شود.
• محل اصلی متابولیسم تری گلیسیریدهای بدن انسان، سلول های کبدی و سلول های چربی است .
• تری گلیسیرید علاوه بر جانوران در گیاهان و بعضی پروکاریوت ها تولید می شود.

راه های تولید تری گلیسرید در بدن انسان :

A ) دریافت از رژیم غذایی پرچرب ( مستقیم )

B ) تبدیل قندهای مازاد بدن به تری گلیسیرید ( غیر مستقیم)

نکته : افزایش تری گلیسیرید بدن در بافت های چربی بدن باعث چاقی و اضافه وزن می شود.

نکته : تری گلیسیریدها در مواقع نیاز بدن به انرژی و در پاسخ به هورمون ها وارد واکنش های تولید ATP می شود.

نکته : در انقباض های طولانی تر ماهیچه ها از اسیدهای چرب تری گلیسیریدها در انرژی زایی استفاده می شود.

ذخیره بیش از اندازه چربی ( مخصوصاً تری گلیسیرید ) در کبد باعث بیماری کبد چرب می شود.

رسوب تری گلیسیرید ها در دیواره سرخرگ ها ( محیطی، کاروتیدی، کرونری ) باعث انسداد یا کاهش جریان خون به بافت می شود.

نکته : در سخت شدن دیواره سرخرگ های کرونر ( تطب شیرایین ) بدلیل رسوب تری گلیسیرید ممکن است سکته قلبی بوجود آید ( به بخشی از ماهیچه قلب اکسیژن نمی رسد و سلول های آنجا می میرند) .

از انواع تری گلیسیریدها :

A ) روغن ها (oil):

• در دمای اتاق مایع هستند .
• دارای تری گلیسیرید ، دی گلیسیرید و مونوگلیسیرید است.
• اسیدهای چرب آن ها غیر اشباع است.
• اغلب از گیاهان تهیه می شوند .
• از معروف ترین روغن های خوراکی ( روغن زیتون، روغن کنجد، روغن گردو)
• فاقد کلسترول

B ) چربی ها (Fats ):

• در دمای اتاق جامد هستند.
• دارای تری گلیسیرید هستند.
• اسیدهای چرب آنها اشباع است.
• اغلب در جانوران وجود دارد.
• دارای کلسترول است.
• از معروف ترین چربی ها خوراکی ( دنبه گوسفند )

B ) فسفو لیپیدها

• ساختار شیمیایی شبیه تری گلیسیریدها دارند بطوریکه از یک گلیسرول ، یک فسفات و دو اسیدچرب ساخته شده اند.
• اسیدهای چرب ممکن است اشباع یاغیر اشباع باشند.
• بخش اصلی سازنده غشای سلولی است .
• یک سرآبدوست و دو دم آب گریز دارند.
• یکی از فواید فسفولیپدها در غشای سلول کمک به سلول در حفظ آب است.

نکته : فسفولیپیدها در غشای سلول بصورت دو لایه قرار گرفته اند بطوریکه سرها فسفاتی ( قطبی ) بطرف داخل و خارج سلول و دم های هیدروکربنی ( غیر قطبی ) بطرف یکدیگر قرار گرفته اند.

نکته : در میتوکندری ها و پلاست ها، دو لایه غشایی ( 4 لایه فسفولیپدی ) وجود دارد.

نکته : در مایع صفرا فسفولیپید وجود دارد.

نکته : فسقولیپاز آنزیمی است که اسید چرب را از فسفولیپید جدا می کند.

نکته : طی آندوسیتوز از میزان فسفولیپید غشای سلول کاسته و طی اگزوسیتوز بر میزان آن افزوده می شود.

C ) کلسترول :

• Cholesterol(الکل جامد صفرا) برای اولین باز بصورت جامد در سنگهای صفراوی شناسایی شد
• بر خلاف تری گلیسیریدها و فسفولیپیدها در ساختار خود اسید چرب نداردو ساختار چند حلقه ای دارد .
• در LDL به مقادیر زیاد و در HDL به مقادیر کمتر وجود دارد.
• در مایع صفرا وجود دارد.

وظایف کلسترول :

• نقش ساختاری :

باعث استحکام و انعطاف پذیری غشاهای زیستی سلول جانوری می شود.

• نقش عملکردی:

در ساختار برخی هورمون ها ( مانند آلدوسترون و کورتیزول)شرکت دارد.

دو منبع کلسترول خون :

• رژیم غذایی
• تولید توسط کبد

نکته : در غذاهای گیاهی بر خلاف جانوری کلسترول وجود ندارد.

پروتئین ها :

عناصر سازنده ← N,O,H,C

• زنجیره ای بدون انشعاب از آمینواسیدها که توسط پیوند پپتیدی بهم متصل هستند.
• تعداد، نوع ، ترتیب و تکرار آمینواسیدها انواع پروتئین ها را میسازد.

وظایف پروتئین ها :

انقباضی : ← اکتین و میوزین در سلول ها ماهیچه ای صاف، قلبی و اسکلتی

انتقال مواد ← آلبومین درانتقال بعضی داروها مانند پنی سیلین در خون

کمک به عبور مواد ازغشای سلول ← پمپ سدیم - پتاسیم، پمپ هیدروژن

آنزیم ها ← پپسین ، لیپاز ، لیزوزیم

نکته : آنزیم ها سرعت واکنش های شیمیایی را افزایش می دهند .

نکته : پروتئین ها از ساده به پیچیده دارای 4 نوع ساختار ( اول، دوم، سوم، چهارم) هستند.

نکته : پروتئین ها توسط ریبوزوم های واقع در سیتوپلاسم براساس کدهای ژنتیکی صادره ساخته می شوند.

نکته : ردیف آمینواسیدی پروتئین ها از روی mRNA تعیین می شود.

تولید پروتئین از روی اطلاعات mRNA = ترجمه

نکته :rRNA ( ریبوزیم ) واقع در ریبوزوم ها در تولید پیوند پپتیدی نقش آنزیمی دارد.

نوکلئیک اسیدها :

عناصر سازنده ← P,N,C,H,O

1. پلیمری از نوکلئوتیدها که توسط پیوند های فسفودی استر بهم متصل شده اند.
2. انواع:

DNA :

• دو رشته ای مارپیچی
• در باکتری ها، میتوکندری ها و پلاست ها حلقوی و در هسته سلول های یوکاریوتی خطی
• واحد سازنده دئوکسی ریبونوکلئوتید

P-D-X x=A,T,C,G

• علاوه بر فسفودی استر در ساختار خود پیوندهای هیدروژنی هم دارد.
• طی همانند سازی به کمک هلیکاز و DNA پلیمراز تولید می شود.

:RNA

• در rRNA و tRNA بصورت دو رشته ای و تک رشته ای ولی در mRNA بصورت تک رشته ای.
• شکل حلقوی ندارد .
• واحد سازنده ریبونوکلئوتید

P-R-X x=A,U,C,G

• فقط در بخش دو رشته ای دارای پیوندهای هیدروژنی است و در بخش تک رشته ای فقط پیوند فسفو دی استر دارد.

• طی رونویسی از روی یکی از رشته های DNA به کمک RNA پلیمراز ساخته می شود.

• در پروکاریوت ها انواع RNA یعنی m,t,r توسط یکنوع RNA پلیمراز پروکاریوتی ساخته می شود در حالیکه در یوکاریوتها :

RNA پلیمراز یک ← rRNA

RNA پلیمراز دو ← mRNA

RNA پلیمراز سه ← tRNA

نکته : باز های آلی A و G دو حلقه ای هستند و پورین نامیده می شوند.

نکته : بازه های T ، C ،U تک حلقه ای هستند و پیریمیدین نامیده می شوند.

نکته : پتوز موجود در دئوکسی ریبونوکلئوتید ، دئوکسی ریبوز و در ریبونوکلئوتید ، ریبوز است . دئوکسی ریبوز و ریبوز هر دو از مونوساکاریدهای پنج کربنه هستند .

نکته : DNA بسیار طویل تر از RNA است.

نکته : نوکلئوتید می تواند بصورت یک ، دو و سه فسفاته باشد پس انواع نوکلئوتیدهای هر سلول زنده 24 نوع است.

نکته : بعضی از سلول ها DNA ندارند ولی زنده هستند مانند :

• گویچه قرمز بالغ
• سلول آوند بکش
• پلاکت