|
کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097
|
شما اگه به شکل 29 (قسمت الف) صفحه 38 زیست و آزمایشگاه 1 چاپ 1395 توجه فرمائید، یک یاخته ترشح کننده هورمون را میبینید که در قسمتی از لایه مخاطی دیواره روده باریک واقع است و به سمت بافت پیوندی سُست لایه زیر مخاطی نفوذ کرده و در یک فرو رفتگی دیده میشود. در آن شکل این فرو رفتگی ، غده روده، نامیده شده است. این یاخته برخلاف بسیاری از یاخته های لایه مخاطی ،وظیفه جذب را برعهده ندارد بلکه یکنوع پیک شیمیایی به اسم هورمون تولید و به خون ترشح میکند. کتاب درسی در دو بخش از لوله گوارش (یعنی معده و روده) این هورمونها را توضیح داده است که عبارتند از:
1- سکرتین: این هورمون، از نوعی یاختههای مخاطی دوازدهه در پاسخ به ورود کیموس معده به دوازدهه، به خون ترشح میشود و سپس توسط سیاهرگ دوازدهه وارد کبد شده و پس از رسیدن به قلب به همه نقاط بدن از طریق جریان خون میرسد. چون گیرنده غشایی هورمون سکرتین فقط در یاخته های پانکراس وجود دارد، بنابراین یاختههای پانکراس (برخلاف دیگر یاخته های بدن) اختصاصی عمل پیدا کرده و عکس العمل نشان می دهند ،بطوریکه تولید و ترشح برون ریز یون بیکربنات (-HCO3) را افزایش میدهند. بیکربنات لوزالمعده از طریق مجرای مشترک (با مجرای صفرا) وارد مجرای داخل دوازدهه شده و باعث خنثی شدن خاصیت اسیدی کیموس معده وارد شده به درون آن میشود. بیکربنات، خاصیت قلیایی دارد و از یاخته هایی ترشح میشود که متعلق به غده های برون ریز هستند.
2- گاسترین: اگر شما به شکل 20 (قسمت ب) صفحه 32 کتاب درسی توجه کنید، یاخته های ترشح کننده هورمون میبینید که متعلق به لایه مخاطی دیواره معده هستند. بر اساس اطلاعات کتاب درسی، این یاخته ها در مجاورت بنداره پیلور (بنداره رابط معده و دوازدهه) قرار دارند ،یعنی در آن قسمت از لایه مخاطی دیواره معده قرار دارند که به بنداره پیلور نزدیک تر است. این یاخته ها در صورت تحریک شدن، هورمون گاسترین ترشح میکنند که بر یاخته های اصلی و کناری معده اثر کرده و به ترتیب باعث تولید و ترشح پپسینوژن و اسید معده از آنها میشود . این شکل سکرتین ترشح شده از دوازدهه را نشان میدهد که پس از ورود به جریان خون و دریافت توسط لوزالمعده باعث تولید و ترشح بیکربنات به دوازدهه شده است. همچنین در این شکل نشان داده شده که گاسترین ترشح شده از معده، پس از ورود به جریان خون و دریافت توسط خود معده باعث تولید و ترشح پپسینوژن و اسید معده به فضای درونی معده میشود. اون لقمه غذای سبز رنگ، بیانگر اینست که پس از ورود غذا به معده و دوازدهه، این هورمونها به خون ترشح میشوند. کیسه صفرا کبد نشان داده شده بیانگر اینست که اولاً صفرا تولید شده توسط یاخته های کبدی در کیسه صفرا ذخیره میشود و ثانیاً پس از ورود غذا به دوازدهه از طریق مجرای مشترک (با مجرای لوزالمعده) به دوازدهه سرازیر میشود.