203- چند مورد، دربارۀ خون هر سیاهرگ بدن انسان صادق است؟

- محتویات مویرگ های لنفی را دریافت می کند.

- مقادیر ناچیزی گلوکز و مقادیر فراوانی دی اکسیدکربن دارد.

- بیش از نیمی از هموگلوبین آن توسط اکسیژن اشباع شده است.

- فقط تحت تاثیر باقی مانده فشار سرخرگی به سمت قلب جریان می یابد.

1) 1                  2) 2                  3) 3          4) 4

جواب سوال 203. گزینه 1 درست است.

تعریف علمی سیاهرگ: هر رگی که خون رادر جهت قلب هدایت می کند.

من تک تک موارد را بررسی می کنم:

مورد 1) محتویات مویرگ های لنفی، مایع لنف نامیده می شود که مستقیماً وارد نزدیک ترین رگ لنفی می شود. رگ های لنفی بصورت همگرا در جهت قلب، لنف را انتقال داده تا بالاخره به یکی از سیاهرگ های بدن (نه هر سیاهرگی) متصل شده و آنهم به کمک بزرگ سیاهرگ زبرین، لنف را وارد دهلیز راست کند. پس مورد نادرستی است.

مورد 2) بخاطر همئوستازی، غلظت نسبتاً ثابتی از گلوکز در تمام رگهای خونی (سیاهرگ ها، سرخرگ ها و مویرگ ها) حضور داشته تا دائماً وارد فضای میان بافتی شده و به مصرف همیشگی برسد. کاهش غلظت گلوکز خون را، کبد تامین می کند. سیاهرگ هایی که روده باریک را ترک می کنند و وارد کبد می شوند مقادیر نسبتاً بالایی از گلوکز جذب شده غذا را در خود دارند.

طراح سوال خواسته به این تصور دانش آموز دامن بزند که سیاهرگ ها در مسیر برگشت به قلب، گلوکز خود را از دست داده اند ولی شما بهتر است بدانید که کبد؛ گلوکز مورد نیاز بدن را ابتدا وارد سیاهرگی می کند که آنرا ترک می کند. هرچند همان مثال نقض سیاهرگ کبدی برای پاسخ دهی کفایت می کند.

همچنین مقادیر فراوان کربن دی اکسید، هرچند برای خیلی از سیاهرگ های بدن (از جمله بزرگ سیاهرگ زیرین و زبرین) صدق می کند ولی برای سیاهرگ های ششی درست نیست بطوریکه کربن دی اکسید کمی دارند. پس مورد نادرستی است.

نتیجه نهایی: اغلب سیاهرگ های بدن غنی از کربن دی اکسید و مقدار کمی گلوکز دارند.

مورد 3) بر اساس اطلاعات کتاب درسی، هموگلوبین خون سیاهرگ هایی که بافت ها را ترک می کنند (بجز شش ها)، 78 درصد و خون سیاهرگ های ششی و بندناف، 97 درصد از اکسیژن اشباع شده اند که این در هر حال بیش از نیمی از هموگلوبین های سیاهرگی را شامل می شود. پس مورد درستی است.

مورد 4) در این گزینه قید «فقط» بی جهت آورده نشده است. علاوه بر ماهیچه های مجاور سیاهرگ ها، فشار منفی قفسه سینه، نیروی گرانش زمین و دریچه های لانه کبوتری هم در جریان خون سیاهرگ ها به سوی قلب موثرند. پس مورد نادرستی است.

تحلیل نهایی سوال:

1- سازمان سنجش سوالی مطرح می کند که هیچ آزمون آزمایشی دقیقاً اونو مطرح نکرده باشه (مثل این سوال).

2- سوال خوب با ضریب سختی متوسط مطرح شده است.

نتیجه: سوال مفهومی، غیر توصیفی و مناسب طراحی شده است.