187- در سلول های پانکراس انسان، پس از آماده شدن کامل مولکول های لیپاز برای ترشح، کدام اتفاق روی می دهد؟

1) وزیکول های انتقالی به سوی غشاهای پلاسمایی حرکت می کنند.

2) وزیکول هایی از غشای شبکه های آندوپلاسمی به بیرون جوانه می زنند.

3) پلی پپتیدهای ساخته شده به درون شبکه های آندوپلاسمی وارد می شوند.

4) زنجیره های کوچکی از مولکول های قند به پلی پپتیدهای ساخته شده، اضافه می گردند.

جواب سال 187. گزینه 1 درست است.

مولکول های لیپاز از آنزیم های پروتئینی هستند که طی مراحلی ساخته و ترشح می شوند. عمده لیپاز لازم برای گوارش لیپیدهای رژیم غذایی توسط بخش برون ریز پانکراس تامین می شود. چون در صورت سوال از عبارت «پس از آماده شدن کامل» استفاده شده است باید مرحله نهایی فرایند تولید و ترشح را در نظر بگیریم. من مراحل تولید و ترشح مولکول های لیپاز را عرض می کنم:

1- پلی پپتید ساخته شده توسط ریبوزوم ها به داخل شبکه آندوپلاسمی زبر وارد می شود.

2- زنجیره های کوچکی از مولکول های قند به پلی پپتید اضافه می شود. بدین ترتیب گلیکوپروتئین حاصل می شود.

3- گلیکوپروتئین حاصل در کیسه های ریزی به اسم وزیکول انتقالی بسته بندی می شوند.

4- وزیکول های انتقالی از غشای شبکه آندوپلاسمی به سمت سیتوزول جوانه می زنند.

5- وزیکول های انتقالی به دستگاه گلژی رسیده تا تغییراتی روی گلیکوپروتئین های آنها داده شود.

6- وزیکول های انتقالی از جسم گلژی جوانه زده و به طرف غشای پلاسمایی حرکت می کنند تا محتویات خود را به خارج از سلول اگزوسیتوز کنند.

نکته: گزینه 2 و3 براحتی رد می شود زیرا شبکه آندوپلاسمی صاف در تولید و ترشح مولکول های لیپاز نقشی ندارد. در ضمن استفاده از واژه «شبکه های آندوپلاسمی» در ایندو گزینه درست نیست چون تمام بخش های شبکه آندوپلاسمی بهم ارتباط دارند و جدا از هم نیستند که از واژه «شبکه های آندوپلاسمی» استفاده کنیم.

نکته: گزینه4 هم تا حدودی خارج از اطلاعات کتاب درسی است، چون کتاب درسی نگفته که لیپاز دارای یک یا چند رشته پلی پپتید است؟ ولی فرض این گزینه اینه که لیپازها از چند رشته پلی پپتیدی ساخته شده است.

تحلیل نهایی سوال:

1- این سوال صرف نظر از اینکه داره فرایند تولید و ترشح پروتئین های خاصی را مورد سوال قرار می ده، از ادبیات خاص هم استفاده می کنه تا با دقت نظر برای رد گزینه ای قابل استفاده شود. مثلاً عبارات «پس از آماده شدن کامل» در صورت سوال و «شبکه های آندوپلاسمی» در گزینه های 2 و3 بی منظور نیستند.

2- جمع بستن اسامی مثل مولکول های لیپاز، وزیکول های انتقالی، غشاهای پلاسمایی، شبکه های آندوپلاسمی، پلی پپتیدهای ساخته شده، زنجیره های کوچکی و مولکول های قند همه و همه برای گول زدن شماهاست تا متوجه جمع بسته شدن «شبکه آندوپلاسمی» نشوید. خیلی دلم میخاد بدونم طراح این سوال مرد بوه یا نامرد (زن) !!!

نتیجه: سوال دام دار است ولی از بس مبحث پیش پا افتاده ای است براحتی قابل پاسخگویی است.