166- به طور معمول کدام عبارت دربارۀ اتفاقات پس از تشکیل زیگوت در انسان نادرست است؟

1) در زمان به وجود آمدن لایه های محافظ و تغذیه کنندۀ جنینی، ترشح پروژسترون توسط جسم زرد صورت می گیرد.

2) در زمان شروع تقسیمات میتوزی سلول تخم، مرحلۀ فولیکولی تخمدان متوقف گردیده است.

3) در زمان رسیدن سلول تخم به رحم، تودۀ سلولی به شکل توپ توخالی درآمده است.

4) در زمان شروع عمل جایگزینی، رویان و پرده های اطراف آن به سرعت رشد می کنند.

جواب سوال 166. گزینه 4 مدنظر است.

در هفته دوم بعد از لقاح، یعنی اندکی بعد از جایگزینی (نه در زمان شروع جایگزینی)، رویان به سرعت رشد می کند و پرده های اطراف رویان (آمنیون و کوریون) به سرعت نمو پیدا می کنند. پس جایگزینی در هفته اول پس از تشکیل زیگوت انجام می شود، در حالیکه در هفته دوم، پرده های اطراف رویان بوجود می آید. یادمون باشه که بلاستوسیست جایگزین میشه نه رویان.

پاسخ تشریحی سایر گزینه ها:

گزینه 1) عرض کردم که لایه های محافظت کننده و تغذیه کننده جنینی طی هفته دوم پس از لقاح بوجود می آیند. اگر لقاح صورت گرفته باشد، جسم زرد چند هفته به ترشح پروژسترون ادامه می دهد، یعنی یک هم پوشانی زمانی بین عمل تشکیل لایه ها و ترشح پروژسترون وجود دارد.

گزینه 2) وقتی زیگوت بوجود آمده است قطعاً لقاح هم صورت گرفته است و برای اینکه لقاح صورت بگیرد حتماً باید تخمک گذاری در اواخر مرحله فولیکولی انجام بشود و این به معنی توقف مرحله فولیکولی چرخه تخمدانی است.

گزینه 3) زیگوت، طی اولیه هفته پس از لقاح، میتوزهایی انجام می دهد که باعث تشکیل تعداد زیادی سلول کوچکتر می شود. این وضعیت در طول لوله فالوپ ادامه پیدا می کند تا اینکه به شکل یک توده سلولی (به شکل یک توپ توخالی) در می آید و بلاستوسیست نامیده می شود. بلاستوسیست در دیواره رحم جایگزین می شود. البته بهتر بود که از جمله «رسیدن سلول های حاصل از تخم به رحم» به جای «رسیدن سلول تخم به رحم» استفاده می شد.

تحلیل نهایی سوال:

1- این سوال علاوه بر اینکه عبارت محور و وقت گیر است نیاز به دقت و تحلیل درست هم دارد.

2- هرچند مبحثی بوده و دور از جنجال ترکیبی بودن هست ولی چند مفهوم مهم زیستی تولید مثل جانوری را تصویرسازی می کند.

3- ما توقع داشتیم که سوال فقط از نمودار چرخه جنسی تخمدانی و رحمی مطرح شود که لقاحی در آن اتفاق نیافتده است ولی سوال مطرح شده در شرایطی است که لقاح انجام شده است.

نتیجه: سوال کاملاً فکر کردنی و اصولی طراحی شده است و بدون نیاز به کتاب های کمک آموزشی قطور و سنگین هم قابلیت جوابدهی را دارد.