163- کدام عبارت، در مورد همۀ گلبول های خونی یک فرد بالغ درست است؟

1) ریز لوله چه ها، طی مرحلۀ G₂ چرخۀ سلولی مضاعف می گردند.

2) ریز رشته ها، با پروتئین های سطح داخلی غشاء تماس دارند.

3) ریز لوله چه ها، در بخش مرکزی سانتریول ها وجود دارند.

4) ریز رشته ها، باعث پایداری پوشش هسته ای می شوند.

جواب سوال 163. گزینه 2 درست است.

گلبول های خونی شامل گلبول های سفید و گلبول های قرمز هستند. شکل غشای سلول در فصل 2 کتاب زیست و آزمایشگاه 1 نشان می دهد که ریز رشته های اسکلت سلولی سیتوپلاسم در تماس با پروتئین های سطح داخلی غشای سلول هستند. این ریز رشته ها در سطح خارجی غشای سلول دیده نمی شوند.

پاسخ تشریحی سایر گزینه ها:

گزینه 1) ریز لوله ها (میکروتوبول ها) ی مربوط به سانتریول ها طی مرحلۀ G₂ اینترفاز چرخه سلولی مضاعف (2 برابر) می شوند ولی توجه داشته باشیم که فقط لنفوسیت های نوع B و T قادر به انجام اینکار هستند و بقیه گلبول های سفید (مثل پلاسموسیت) و همه گلبول های قرمز خونی قادر به اینکار نیستند. اصولاً گلبول های قرمز خونی، سانتریول ندارند تا آنرا مضاعف کنند.

نکته: طراح سوال از واژه ریزلوله چه بجای ریز لوله (یا میکروتوبول) استفاده کرده است. من یادمه که چندین سال قبل(شاید 10 سال)، کتاب درسی بجای واژه ریز لوله فعلی از واژه ریزلوله چه استفاده می کرد.

گزینه 3) سانتریول ها بعنوان یک ساختار داخل سلولی از بین رفته در گلبول های قرمز محسوب می شوند. پس این گزینه براحتی رد می شود چون اصولاً در گلبول های قرمز، سانتریولی وجودندارد. در ضمن، بخش مرکزی سانتریول ها، خالی است و ریزلوله هایی در محیط آن قرارگرفته اند. در محیط هر سانتریول، 9 لوله 3 تایی از میکروتوبول وجود دارد.

گزینه 4) هرچند ریز رشته ها، در گلبول های قرمز خونی هسته دار باعث پایداری پوشش هسته میشوند ولی در گلبول های قرمز بالغ، هسته ای وجود ندارد که این ویژگی ها را داشته باشیم.

تحلیل نهایی سوال:

1- هرچند این سوال، جانوری است ولی ابعاد مختلف دارد بطوریکه تقسیم سلولی، ساختار غشای سلول و سانتریول ها رامورد سوال قرار میدهد پس ترکیبی از دو کتاب درسی دوم و سوم است.

2- سوال نشان میدهد که متن و شکل کتاب باید توام مطالعه شوند و به شکل های کتاب درسی به اندازه متن کتاب اهمیت باید داد.

نتیجه: سوال هر چند ظاهر ساده و غیر عبارت محور دارد ولی فهم دقیق و درست از شکل و متن کتاب درسی لازمست تا به گزینه صحیح برسیم.