خرید تمام هفت خوان جزوه زیست شناسی دکتر جعفر فرزانه

کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097

صفحه 124، پاراگراف 1 (گیاهان گوشت خوار) و شکل 7 و 8:

اصولاً، گیاهان با عمل فتوسنتز، غذاسازی می­کنند یعنی به کمک نور خورشید از کربن دی اکسید هوا و آب و دیگر مواد معدنی خاک استفاده کرده و بواسطه داشتن رنگیزه­های فتوسنتزی، کربوهیدرات­های مهمّی همچون گلوکز می سازند. بعضی از گیاهان، علاوه بر فتوسنتز از راه­های دیگر هم بصورت کمکی، مواد غذایی بدست می­آورند. مثلاً گیاهان گوشت خوار از ایندسته موارد هستند. این گیاهان بعضی تا بسیاری از مواد غذایی مورد نیازشان (البته بجز قندها) را از طریق تله­گذاری و شکار جانداران (معمولاً حشرات) و آغازیان بدست می­آورند. این گیاهان در مناطقی که خاک نازک است و یا فقر غذایی در خاک(بویژه فقر نیتروژن) وجود دارد دیده میشود. در این گیاهان، برخی برگ­ها برای شکار، شکل تخصصی پیدا کرده­اند (مثلاً لبه ­های آن خاردار شده است) و حاوی آنزیم­ های گوارشی (مشابه آنزیم ­های گوارشی برون ریز جانوران) هستند که می­توانند باعث گوارش جانوران کوچک مانند حشرات شوند. در اینوع گیاهان بعضی از برگ­ها مثل گلبرگ­ها، رنگی و درخشان هستند که باعث فریب خوردن حشرات گرده افشان می­شوند و حتی بعضی دارای شیره لعاب مانند چسبناکی هستند که باعث گیر افتادن حشرات میشود. بعضی از برگ­ها حرکات سریع و ضربتی دارند و حتی بعضی ترکیبات سمی هم ترشح می­کنند.

گیاه گوشت خوار تُوبَره واش که نام عملی آن نپانتس است ، از 3 کلمه کنار هم تشکیل شده است (تُو = درون، بَره = بردن، واش = گیاه). پس توبره واش گیاهی است که می­تواند یک جانور را به داخل برگ خود بکشد و آنرا پس از کشتن، تجزیه کند. این گیاه، برگ­های کوزه­ای شکل دارد که معمولاً سبز رنگ بوده و غالباً لکه­های قرمز رنگ در سطح خود دارد. برگ کوزه ای در بالای دهانه خود، درپوشی دارد که در یک نقطه به آن لولا شده است  (شکل 8 قسمت چپ). وقتی حشره روی درپوش کوزه می­نشیند بعلت وجود شیره در ته کوزه بتدریج به درون آن جلب می­شود. خروج حشره از داخل کوزه آسان نیست زیرا دیواره آن صاف و لغزنده است  و تلاش زیاد حشره برای خارج شدن از کوزه باعث بسته شدن آن توسط درپوش می­شود. سپس آنزیم­های گوارشی فراوانی از بخش داخلی کوزه ترشح میشود که سبب هضم پیکره حشره بیچاره و بخت برگشته میشود و مواد غذایی حاصل از این هضم ،جذب گیاه میشود. این گیاه در تالاب­های شمال ایران دیده میشود، زیرا در تالاب­ها، فقر مواد غذایی از جمله نیتروژن وجود دارد. کتاب درسی، اشاره کرده که این گیاه علاوه بر حشرات، از لارو (نوزاد حشرات) آنها هم تغذیه می­کند.

شکل 7 ،یک گیاه تُوبَره واش را نشان می­دهد که در آن، یک برگ پهن دیده میشود که توسط دمبرگ خود به ساقه­ای باریک متصل است. برگ کیسه مانند سبز رنگ، لکه­های قرمز رنگی در سطح خود دارد. در بالای این برگ کیسه­ای، برگ کوچک دیگری همچون درپوش دیده میشود که می­تواند دهانه کیسه را ببندد.

شکل 8 (سمت چپ) این صفحه ،نوعی گیاه گوشتخوار کوزه­ای را نشان می­دهد که هنوز موفق به شکار حشره نشده است. در این شکل برگ لوله شده کیسه مانند با یک درپوش دیده میشود. برگ کوزه­ای توسط دمبرگی بلند به ساقه متصل میشود.

شکل 8 (وسط) این صفحه، یک گیاه گوشتخوار دیگر را نشان می­دهد که اصطلاحاً ونوس حشره خوار (Dianea Muscipula) نامیده میشود. لبه­های برگ این گیاه، خارهای متعددی دارد که پس از به دام افتادن حشره ،مانع خروج آن می­شود. همچنین در سطح داخلی برگ، مو مانندهای ریزی وجود دارد که بهنگام تماس بدن حشره به آن باعث بسته شدن برگ میشود. گیاه ونوس حشره خوار، یک ساقه زیرزمینی دارد که برگ­های گیاه از آن می­رویند. هر برگ از دو بخش چپ و راست تشکیل یافته که در انتها، خاردار هستند و در وسط توسط رگبرگ بهم متصلند.

شکل 8 (سمت راست) ،نوع دیگری از گیاه گوشت خوار به اسم "شبنم خورشید" را نشان می­دهد.  برگ­های این گیاه در لبه­ های خود، تارهای سوزنی شکلی دارند که در نوک هر کدام ،یک قطره ماده چسبناک وجود دارد که شبیه قطره شبنم است. این قطرات پس از جذب حشرات به سمت خود و چسباندن آنها به خودشان، حشرات را به قسمت مرکزی برگ هدایت می­کنند و پس از هضم حشره (که ممکن است تا دو روز هم طول بکشد)، برگ باز میشود و باقیمانده آن همراه با باد از برگ خارج میشود.

 

 

+ نوشته شده در  ۱۳۹۷/۰۱/۲۸ساعت 14:0  توسط دکتر فرزانه 09123667097  |