|
کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097
|
صفحه 124، پاراگراف 1 (گیاهان گوشت خوار) و شکل 7 و 8:

اصولاً، گیاهان با عمل فتوسنتز، غذاسازی میکنند یعنی به کمک نور خورشید از کربن دی اکسید هوا و آب و دیگر مواد معدنی خاک استفاده کرده و بواسطه داشتن رنگیزههای فتوسنتزی، کربوهیدراتهای مهمّی همچون گلوکز می سازند. بعضی از گیاهان، علاوه بر فتوسنتز از راههای دیگر هم بصورت کمکی، مواد غذایی بدست میآورند. مثلاً گیاهان گوشت خوار از ایندسته موارد هستند. این گیاهان بعضی تا بسیاری از مواد غذایی مورد نیازشان (البته بجز قندها) را از طریق تلهگذاری و شکار جانداران (معمولاً حشرات) و آغازیان بدست میآورند. این گیاهان در مناطقی که خاک نازک است و یا فقر غذایی در خاک(بویژه فقر نیتروژن) وجود دارد دیده میشود. در این گیاهان، برخی برگها برای شکار، شکل تخصصی پیدا کردهاند (مثلاً لبه های آن خاردار شده است) و حاوی آنزیم های گوارشی (مشابه آنزیم های گوارشی برون ریز جانوران) هستند که میتوانند باعث گوارش جانوران کوچک مانند حشرات شوند. در اینوع گیاهان بعضی از برگها مثل گلبرگها، رنگی و درخشان هستند که باعث فریب خوردن حشرات گرده افشان میشوند و حتی بعضی دارای شیره لعاب مانند چسبناکی هستند که باعث گیر افتادن حشرات میشود. بعضی از برگها حرکات سریع و ضربتی دارند و حتی بعضی ترکیبات سمی هم ترشح میکنند.
گیاه گوشت خوار تُوبَره واش که نام عملی آن نپانتس است ، از 3 کلمه کنار هم تشکیل شده است (تُو = درون، بَره = بردن، واش = گیاه). پس توبره واش گیاهی است که میتواند یک جانور را به داخل برگ خود بکشد و آنرا پس از کشتن، تجزیه کند. این گیاه، برگهای کوزهای شکل دارد که معمولاً سبز رنگ بوده و غالباً لکههای قرمز رنگ در سطح خود دارد. برگ کوزه ای در بالای دهانه خود، درپوشی دارد که در یک نقطه به آن لولا شده است (شکل 8 قسمت چپ). وقتی حشره روی درپوش کوزه مینشیند بعلت وجود شیره در ته کوزه بتدریج به درون آن جلب میشود. خروج حشره از داخل کوزه آسان نیست زیرا دیواره آن صاف و لغزنده است و تلاش زیاد حشره برای خارج شدن از کوزه باعث بسته شدن آن توسط درپوش میشود. سپس آنزیمهای گوارشی فراوانی از بخش داخلی کوزه ترشح میشود که سبب هضم پیکره حشره بیچاره و بخت برگشته میشود و مواد غذایی حاصل از این هضم ،جذب گیاه میشود. این گیاه در تالابهای شمال ایران دیده میشود، زیرا در تالابها، فقر مواد غذایی از جمله نیتروژن وجود دارد. کتاب درسی، اشاره کرده که این گیاه علاوه بر حشرات، از لارو (نوزاد حشرات) آنها هم تغذیه میکند.
شکل 7 ،یک گیاه تُوبَره واش را نشان میدهد که در آن، یک برگ پهن دیده میشود که توسط دمبرگ خود به ساقهای باریک متصل است. برگ کیسه مانند سبز رنگ، لکههای قرمز رنگی در سطح خود دارد. در بالای این برگ کیسهای، برگ کوچک دیگری همچون درپوش دیده میشود که میتواند دهانه کیسه را ببندد.
شکل 8 (سمت چپ) این صفحه ،نوعی گیاه گوشتخوار کوزهای را نشان میدهد که هنوز موفق به شکار حشره نشده است. در این شکل برگ لوله شده کیسه مانند با یک درپوش دیده میشود. برگ کوزهای توسط دمبرگی بلند به ساقه متصل میشود.
شکل 8 (وسط) این صفحه، یک گیاه گوشتخوار دیگر را نشان میدهد که اصطلاحاً ونوس حشره خوار (Dianea Muscipula) نامیده میشود. لبههای برگ این گیاه، خارهای متعددی دارد که پس از به دام افتادن حشره ،مانع خروج آن میشود. همچنین در سطح داخلی برگ، مو مانندهای ریزی وجود دارد که بهنگام تماس بدن حشره به آن باعث بسته شدن برگ میشود. گیاه ونوس حشره خوار، یک ساقه زیرزمینی دارد که برگهای گیاه از آن میرویند. هر برگ از دو بخش چپ و راست تشکیل یافته که در انتها، خاردار هستند و در وسط توسط رگبرگ بهم متصلند.
شکل 8 (سمت راست) ،نوع دیگری از گیاه گوشت خوار به اسم "شبنم خورشید" را نشان میدهد. برگهای این گیاه در لبه های خود، تارهای سوزنی شکلی دارند که در نوک هر کدام ،یک قطره ماده چسبناک وجود دارد که شبیه قطره شبنم است. این قطرات پس از جذب حشرات به سمت خود و چسباندن آنها به خودشان، حشرات را به قسمت مرکزی برگ هدایت میکنند و پس از هضم حشره (که ممکن است تا دو روز هم طول بکشد)، برگ باز میشود و باقیمانده آن همراه با باد از برگ خارج میشود.