صفحه 118 پاراگراف 2 (خاک و مواد مغذی مورد نیاز گیاهان):

خارجی­ترین لایه سازنده کره زمین، خاک نامیده میشود که در نتیجه فرسایش و خرد شدگی سنگ­ها در گذر زمان بوجود آمده است. میتوان گفت که در خاک علاوه بر آب و هوا، 3 نوع ترکیب اصلی وجود دارد:

1ـ مواد آلی: طبق تعریف، مواد آلی، موادی هستند که در مولکول­های خود کربن و هیدروژن دارند. قندها، پروتئین­ها، لیپیدها و اسیدهای نوکلئیک از مواد آلی زیستی هستند.

2ـ مواد غیرآلی (معدنی): شامل کلیه موادی است که در گروه مواد آلی قرار نمی­گیرند. اسیدها، بازها، نمک­ها و فلزات از مهمترین مواد معدنی محسوب میشوند. همچنین آب و گازهای تنفسی (اکسیژن و کربن دی اکسید) از دیگر مواد معدنی مطرح، در مورد جانداران هستند.

3ـ ریز اندامگان (میکروارگانیسم­ها): خاک یکی از مهمترین اکوسیستم (بوم سازگان)­های میکروبی است که محل رشد و تکثیر انواع ریز اندامگان­هایی مانند باکتری­ها، قارچ­ها، جلبک­ها، گلسنگ­ها و بعضی از آغازیان است. باکتری­ها، فراوان­ترین میکرو ارگانیسم­های موجود در خاک هستند.

خاک­های مناطق مختلف زمین بدلیل تفاوت­هایی که در ترکیبات فوق دارند، توانایی­های متفاوتی را در موارد زیر دارا هستند:

1ـ نگهداری آب: میزان توانایی خاک در جذب و نگهداری آب، بستگی به اندازه ذرات تشکیل دهنده خاک دارد، بطوریکه هر چه ذرات خاک ریزتر باشد توانایی نگهداری آب آن بیشتر است. همچنین مواد آلی خاک، ظرفیت نگهداری آب خاک را افزایش می­دهند.

2ـ مقدار هوای خاک: هوا در لابلای ذرات خاک در حفراتی حبس شده­ است و امکان تبادلات گازهای تنفسی را برای ریشه گیاهان فراهم می­کند. این هوا، اکسیژن کم و کربن دی اکسید بالایی دارد زیرا اکسیژن این هوا توسط ریشه مصرف شده و کربن دی اکسید به آن اضافه میشود.

3ـ PH خاک: PH، شاخصی برای تعریف میزان اسیدی یا قلیایی بودن خاک است. PH خاک، مستقیم یا غیر مستقیم، ریشه گیاه را تحت تأثیر قرار می­دهد ،بطوریکه مهمترین نقش آن، کنترل حلالیت عناصر غذایی در خاک است.بعبارت دیگر قابلیت جذب عناصر غذایی، وابستگی زیادی به PH خاک دارد.

4ـ مواد معدنی: مواد آلی خاک ضمن جذب آب و نگهداری مواد غذایی، باعث چسبیده شدن ذرات معدنی خاک به یکدیگر شده و توانایی جذب مواد معدنی خاک را افزایش می­دهند.