|
کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097
|
صفحه 114، پاراگراف 4 و شكل 22:
در ريشه و ساقه بازدانگان و نهاندانگان دو لپهای، پس از مسن شدن گياه ،روپوست (اپيدرم) از بين رفته و بخشي به اسم پيراپوست(پريدرم) جانشين آن ميشود. در گياه شناسي به مجموع بن لاد چوب پنبه ساز و ياختههاي حاصل از آن به سمت خارج گياه، پيراپوست ميگويند. خارجيترين قسمت سازنده پيراپوست، بافت چوب پنبهاي بوده و همچنان كه اشاره كردم ياختههاي سازنده آن به دليل داشتن چوب پنبه، نسبت به گازها (مثلاً اكسيژن و كربن دي اكسيد) نفوذ ناپذير ميشوند. حال؛ سؤال اينه که اگر قسمت چوب پنبهاي شده پيراپوست ارتباط گازي بافتهاي زنده زير آن را با محيط اتمسفر بيرون قطع كند، چگونه بافتهاي زيرين اكسيژن مورد نيازشان را به دست خواهند آورد؟
گياهان داراي پيراپوست اين مشكل را با ايجاد مناطقي به اسم عدسك حل كردهاند. عدسكها، در جاهاي مختلف دارای پوشش چوب پنبهاي ساقه و ريشه، نقاط قابل نفوذ گازها و بخار آب هستند و به علت شكل خاصاشان آنها را عدسك مينامند.
تعداد و پراكندگي عدسكها در پريدرم ريشه و ساقه درگياهان مختلف، متفاوت است. منشاء عدسكها، همانند بافت چوب پنبهاي، بن لاد چوب پنبهساز است و همزمان با تشكيل پريدرم به وجود ميآيد.
شكل 22 (قسمت الف) ،عدسكهايي را در سطح اندامي (مثل ساقه) نشان ميدهد كه به صورت برجستگيهايي ديده ميشوند. قسمت ب اين شكل با برش عرضي از يك عدسك، ساختار داخلي آن را به خوبي نشان ميدهد. سطحيترين قسمت عدسك، ياختههاي چوب پنبهاي مردهاي هستند كه شكل مكعبي داشته و كاملاً به هم متصل هستند و اين مانع ورود و خروج گازها (مخصوصاً H2O )ميشود، در حاليكه، ياختههايي در قسمت مركزي عدسك ديده ميشوند كه از شكل مكعبي خارج شده و شكل كروي يا بيضوي پيدا کرده اند و اين باعث افزايش فاصله بين ياختهها ميشود تا گازها اجازه تردد داشته باشند. در اين شكل در زير بن لاد چوب پنبه ساز (كه به رنگ آبي نشان داده شده است) ياختهاي نرم آكنهاي ديده ميشود و روي آن ياختههاي چوب پنبهاي مربوط به عدسك قابل رویت هستند، بطوريكه بخشي از آن دچار تخريب شده است.
