|
کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097
|
صفحه 113، كل پاراگراف (سرلادهايي كه بعداً عمل ميكنند) - صفحه 114، سطر اول:

اگر خاطر مبارك باشد من درتوضيحات صفحه 99 (در اوايل فصل 6)كتاب درسي ،گياهان را در چهار گروه خزه گيان، نهانزادان آوندي (سرخسها)، بازدانگان و نهاندانگان قرار دادم. در گياهان دو نوع رشد را در نظر ميگيرند. رشد نخستين كه يكي از نتايج آن، افزايش طول و قد گياه است و ديگري رشد پسين كه پس از رشد نخستين شروع ميشود و يكي از نتايج آن افزايش قطر و عرض گياه می باشد. رشد نخستين و رشد پسين در مفهوم عاميانه با نظر علمي متفاوت است و از نظر علمي زماني اين دو نوع رشد به وجود ميآيد كه ساختارهاي جنيني به وجود آورنده آنها وجود داشته باشد. به عنوان مثال در رشد نخستين، سرلاد نخستين، نقش دارد و يا در رشد پسين نوعي ياختههاي جنيني نقش دارد كه بُنلاد (كامبيوم) ناميده ميشوند.
در خزهگيان، دسته بندي رشد نخستين و رشد پسين انجام نميدهند زيرا اصولاً ساختارهاي نخستين (سرلاد) و پسين (بن لاد) در آنها ديده نميشود ولی در نهانزادان آوندي، به دليل داشتن آوند، رشد نخستين (رشد طولي گياه) وجود دارد چون ساختارهاي اوليه براي رشد نخستين را دارد و حتي اگر رشد قطري هم داشته باشد رشد پسين محسوب نميشود زيرا ساختارهاي اوليه به وجود آورنده رشد پسين را ندارند و رشد قطري حاصل فعاليت ساختارهاي نخستين گياه است.
در بازدانگان، هم رشد طولي (رشد نخستين) و هم رشد قطري (رشد پسين) وجود دارد، يعني در رشد طولي ،ساختارهاي جنيني نخستين و در رشد قطري، ساختارهاي جنيني پسين نقش دارند. رشد پسين در بازدانگان نسبت به نهاندانگان از اجزاي ساده تري تشكيل يافته است، به عنوان مثال در آوند چوبي بازدانگان، برخلاف نهاندانگان، ياختهاي به اسم عنصر آوندي وجود ندارد و آوند آبكش فاقد ياختههاي همراه است. مغز در نهاندانگان تك لپهاي، هم در ريشه و هم در ساقه وجود دارد ولي در نهاندانگان دولپهاي و بازدانگان مغز در ساقه حضور داشته ولي در ريشه حضور ندارد. همچنين كامبيوم كه به وجود آورنده رشد پسين است فقط در نهاندانگان چند ساله چوبي وجود دارد، در حاليكه در بازدانگان در همه گونهها وجود دارد. همين جا يادآوري ميكنم كه نهاندانگان به صورتهاي درخت، درختچه و علفي هستند، ولي در بازدانگان فقط شكل درختي و درختچهاي وجود دارد و شكل علفي ديده نميشود.
و اما در مورد نهاندانگان، اغلب تك لپهايها، ساختار نخستين خود را تا پايان حيات حفظ ميكنند كه منجر به رشد نخستين ميشود ولي تشكيلات پسين و رشد قطري در آنها ظاهر نميشود و اين باعث شده كه اين دسته از تك لپهاي ها، ساقه باريكي داشته باشند. بعضي از تك لپهاي ها مثل خرما به كمك ساختارهاي نخستين، رشد قطري پيدا ميكنند.
در برخي تك لپهايها، نوعي تشكيلات پسين باعث رشد قطري ساقه ميشود كه با رشد ساقه نهاندانگان دو لپهاي و بازدانگان تفاوت بنيادي دارد.
موضوع بحث اين پاراگراف، رشد پسين در نهاندانگان دو لپهاي چوبي (نه علفي) است. به قول كتاب درسي، در نهاندانگان دو لپهاي، ساقه و ريشه می توانند قطر زيادي داشته باشند و اين حاصل فعاليت سرلاد نخستين نيست ،بلكه نوع ديگري از سرلادها به اسم سرلاد پسين باعث افزايش ضخامت و قطر گياه ميشود، يعني با توليد مداوم ياختههاي خود، بافتهاي لازم براي افزايش قطر گياه فراهم ميكند. كتاب درسي به سرلاد پسين، بن لاد گفته است. " لاد " به معني «ديواره» بوده و "بن لاد" هم ،معني «پاي ديوار» ميدهد. «بن لاد» فارسي معادل واژه «كامبيوم» انگليسي در نظر گرفته شده است. دو نوع كامبيوم وجود دارد: كامبيوم آوندساز – كامبيوم چوب پنبه ساز
اين كامبيومها علاوه بر رشد قطري گياه ،باعث استحكام آن هم ميشوند.