|
کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097
|
صفحه 111، پاراگراف 4 (سرلاد نخستين ريشه) و شكل 19:

از مهمترين معيارهاي دسته بندي ياختههاي مريستمي، موقعيت و منشاء اين ياختهها است. ياختههاي مريستمي از لحاظ منشاء به دو نوع تقسيم ميشوند :
1- ياختههاي مريستمي نخستين: آندسته از ياختههاي مريستمي هستند كه مستقيماً از تقسيم ياختههاي بنيادي به وجود ميآيند.محل ياختههاي بنيادي، همان محل استقرار ياختههاي مريستمي است. اين ياختهها هنگام جوانهزني دانه باعث پيدايش ريشهچه و ساقهچه ميشوند. اين ياختهها همچنين تمايز پيدا كرده و منشاء پيدايش انواع ياختههاي بافتهاي پوششي، زمينهاي و آوندي ميشوند، پس همين ياختههاي مريستمي نخستين، باعث رشد طولي اندامها ميشوند. مريستم نوك ريشه، مريستم نوك ساقه و مريستم موجود در ميان گرههاي گياهان جزء اين دسته از مريستمها هستند.
2- ياختههاي مريستمي پسين: اینوع مریستم در بازدانگان، اغلب نهاندانگان دولپهاي و برخي نهاندانگان تك لپهاي (كه داراي رشد پسين (عرضي) )هستند وجود دارد. ياختههاي مريستمي پسين، منشايي غير از ياختههاي بنيادي دارند و اساساً در نتيجه تمايززدايي برخي ياختهها پيكري به وجود ميآيند.
ياختههاي مريستمي نخستين در دو محل گياه ديده ميشوند:
1- نزديك به نوك ريشه 2- نوك ساقه
موضوع بحث اين پاراگراف، مريستم (سرلاد) نخستين ريشه است. از ويژگيهاي سرلاد نخستين ريشه موارد زير قابل ذكر است:
1- نزديك به انتهاي ريشه قرار دارد و از تكثير و تمايز ياختههاي آن، رشد طولي ريشه ممكن ميشود.
2- از تقسيم ياختهاي آنها، بخش انگشتانه مانندي به اسم كلاهك به وجود ميآيد . وظيفه كلاهك حفاظت از سرلاد نوك ريشه در برابر آسيب هاي محيطي است.
3- ياختههاي كلاهك ،تركيب پليساكاريدي ترشح ميكنند كه باعث لزج و لغزنده شدن سطح بيروني آن شده و در نتيجه نفوذ ريشه در خاك را آسان ميكند(پس از نظر کتاب درسی برخی از یاخته های کلاهک زنده اند).
4- ياختههاي سطح خارجي كلاهك به طور مداوم ميريزند و از ساختار كلاهك جدا ميشوند و ياختههاي جديد و تازه نفس جاي آنها را پر ميكنند(یاخته های مرده از کلاهک جدا می شوند).

شكل 19 اين صفحه، برش طولي از انتهاي ريشه يك گياه را در زير ميكروسكوپ نوري نشان ميدهد. كلاهك، انتهاييترين بخش ريشه بوده و بلافاصله داخل حفرهاي آن، سرلاد نزديك به نوك ريشه قرار گرفته است و توسط کلاهک محافظت ميشود. از تمايز برخي ياختههاي مريستمي ريشه، انواع سامانههاي بافتي به وجود ميآيد كه شامل بافت پوششي، بافت زمينهاي (پارانشيمي، كلانشيمي و اسكلرانشيمي) و بافت آوندي (آوند چوبي و آوند آبكشي) است. در تصوير بالاتر این شکل، تعدادي ياخته سرلادي ديده ميشود. هسته درشت و سيتوپلاسم كم از ويژگيهاي ظاهري این یاخته ها است. چند ياخته مريستمي در حال تقسيم ياختهاي هم ديده ميشود (4 عدد دقيقاً).