|
کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097
|
صفحه 107، پاراگراف آخر و شكل 12 – صفحه 108، پاراگراف 1:


بعضی ياختههاي گياهي سازنده روپوست ميتوانند مادهاي آلي به اسم پوستك بسازند و آن را به صورت لايه نازك پیوستهاي، روي سطح بيروني خود ترشح كنند. البته پوستك در اندام هاي هوايي گياه (همچون ساقه و برگ) ديده ميشود ولي در اندامهاي زيرزميني (مثل ريشه) وجود ندارد. جنس شيميايي پوستك از تركيبات ليپيدي مثل كوتين می باشد. ميدانيد كه كوتين، پليمري از اسيدهاي چرب طويل است و از دسته مومها محسوب ميشود. پوستك چون جنس ليپيدي دارد نسبت به آب نفوذ ناپذيرتر است. حضور پوستك در سطح ريشه مناسب نيست، چون از ورود مولكولهاي آب به ريشه جلوگيري ميكند. همچنين چون در ريشه، روزنههاي هوايي وجود ندارد حضور پوستك ميتوانست مانع از تبادل گازهاي اكسيژن و كربن دي اكسيد بين گياه و حفرات لابلاي خاك شود .از جمله وظايف پوستك در سطح بخشهاي هوايي گياهان، ميتوان موارد زير را نام برد:
1- كاهش تبخير آب: در هواي گرم، مولكولهاي آب گياه ،تمايل به بخار شدن و خروج از آن را دارند، اما چون در لايه ليپيدي پوستك حل نميشوند نميتوانند زياد خارج شوند.
2- جلوگيري از ورود نيش حشرات: پوستك توسط پروتوپلاست ياختههاي روپوستي ساخته ميشود و زماني كه روي سطح خارجي ديواره آنها ترشح ميشود تحت تأثير اكسيژن هوا سخت شده و ميبندد، بنابراين مانع از ورود نيش حشرات ميشود (فك كن كه تو ميخوايي انگشتتو فرو كني داخل شيشه!!! پس حس خوبی به حشرات نمیده!!!).
3- جلوگيري از ورود عوامل بيماريزا: پوستك هم خاصيت اسيدي داشته و هم بدون رطوبت است و بنابراين عوامل بيماريزا همچون ويروسها، باكتريها، و قارچها نميتوانند به راحتي از سد پوستك عبور كنند و وارد گياه شوند.
4- حفظ گياه در برابر سرما: پوستك جنس ليپيدي داشته و از خاصيت ليپيدها اينه كه عايق حرارت هستند ، يعني ساختار شيميايي آنها به گونهاي است كه اجازه ورود سرما را نميدهند(مثل چربی زیرپوست خرس قطبی)، بنابراين پوستك ميتواند ياختههاي گياهي زيرين خود را از خطر سرماي بيرون حفاظت كند.
نكته: پوستك در اغلب موارد ،لايه نازك غيرزنده سطح هوايي ياختههاي پوششي گياهان است ولی در بعضي موارد ميتواند ضخيم باشد (مثلاً پوستك برگ گياه خرزهره).

شكل 12 (صفحه 107)پوستك ترشح شده در سطح هوايي ياختههاي روپوستي را نشان ميدهد كه تقريباً به صورت يكپارچه تمام سطح روپوست برگ را پوشانده است و همانطوریکه ميبينيد در محل روزنه هوايي، پوستك وجود ندارد ولی سطح خارجی یاخته های نگهبان روزنه با پوستک پوشیده شده است.