صفحه 107، پاراگراف 1 انواع ياخته و عملكرد و شكل 11:

تيتر اين صفحه، «سامانه بافتي» است و منظور از آن ،سامانه بافتي گياهي است. كلمه سامان به معني نظم و ترتيب دادن بوده و اينكه ميگن سر و سامان گرفتي يا نه ؟!! يعني آيا منظم شده‌اي يا باز هم شلخته‌اي!؟ خخخخخ.طبق تعريف، سامانه به مجموعه يا گروهي از عناصر مرتبط يا غيرمرتبط به هم مي‌گويند كه هدف يا اهداف خاصي را دنبال مي‌كنند، به گونه‌اي كه واحدي پيچيده‌اي را تشكيل دهند. سامانه مترادف واژه system است كه مي‌توان کلمه «نظام» را هم برايش معادل گرفت.

ويژگي‌هاي ياخته‌هاي گياهي را در توضيحات گفتار 1 همين فصل، خدمت سرور خودم عرض كردم. در اين گفتار، انواع ياخته‌هاي گياهي و وظيفه هر كدام مورد بررسي قرار خواهد گرفت و سپس انواع بافت‌هاي گياهي، مطالعه خواهد شد.

گياهان ،مثل من و شما داراي اندام هستند. به اندام در زبان عاميانه، عضو مي‌گويند. به عنوان مثال دست، قلب و كليه عضو يا اندام هستند. در گياهان هم ريشه، ساقه، برگ، ميوه، دانه، گل، شاخه هم اندام يا عضو محسوب مي‌شوند. اندام‌هاي گياهي در دو دسته كلي قرار مي‌گيرند:

1- اندام‌هاي رويشي: در رشد و بزرگ شدن گياه نقش دارند و شامل ريشه، ساقه، برگ، شاخه و ... مي‌باشند.

2- اندام‌هاي زايشي: در توليدمثل و ازدياد گياه نقش دارند و شامل گل، جوانه، دانه، مخروط و ... مي‌باشند.

كتاب درسي در اين گفتار ،اندام‌هاي خزه گيان(هر چند ندارند)، سرخس‌ها و بازدانگان را مورد مطالعه دقيق قرار نداده، بلكه زوم كرده روي نهاندانگان!!!. با برش عرضي و طولي در ريشه، ساقه و برگ نهاندانگان، سه بخش قابل تشخيص است(بخش پوششي، بخش زمينه‌اي و بخش آوندي). به هر يك از اين بخش‌ها، سامانه بافتي مي‌گويند، چون هر سامانه از بافت‌هاي مختلف گياهي و انواع ياخته‌هاي گياهي تشكيل يافته است. پس پيكر بالغ گياهان آوندي (شامل سرخس‌ها، بازدانگان و نهاندانگان) از سه نوع سامانه بافتي گياهي تشكيل يافته است :

1- سامانه بافتي پوششي 2- سامانه بافتي زمينه‌اي 3- سامانه بافتي آوندي

 هر يك از سامانه‌هاي بافتي فوق، وظيفه و عملكرد مخصوص خود را دارند كه در اينجا دونه به دونه و مو شكافانه مطالعه مي‌شوند.

شكل 11 اين صفحه، سه نوع سامانه بافتي را در گياه گوجه‌فرنگي نشان مي‌دهد. اين شكل در سمت چپ، برش طولي و در سمت راست، برش عرضي از اندام هاي مختلف اين گياه را نشان مي‌دهد. گياه گوجه‌فرنگي از نهاندانگان دو لپه اي است به طوري كه داراي ريشه و برگ اصلي و فرعي بوده و تعداد قطعات گل در آن 4 يا 5 يا مضربي از آن‌ها است. كلاهك، در انتهاي ريشه واقع شده و تماماً از ياخته‌هاي مرده گياهي تشكيل يافته است و تارهاي كشنده، انشعابي از سطح ياخته‌هاي گياهي ريشه هستند تا ميزان جذب آب و يون‌ها را از خاك افزايش دهند. هم در ريشه اصلي و هم در ريشه فرعي، تارهاي كشنده ديده مي‌شود. در كنار قاعده برگ‌ها، جوانه‌هاي جانبي ديده مي‌شوند كه ایشاالله در آينده ،شاخه‌هاي جانبي را به وجود خواهند آورد. گره و ميان گره (فاصله بين گره‌ها) مشخص شده، به طوري كه گره ،محل پيدايش شاخه فعلي است. در برش طولي، سامانه بافت آوندي در ريشه يكجا و يك دايره بزرگ است ولي در ساقه به چندين قسمت تقسيم ‌شده و در محيط يك دايره قرار مي‌گيرند. سامانه بافت زمينه‌اي ،در ريشه عمدتاً در پيرامون سامانه بافت آوندي و در ساقه ،هم در لابلا و هم در پيرامون آن‌ها قرار گرفته است.

از شكل 11 (سمت راست) برش عرضي ريشه، ساقه و برگ، معلومه كه اون دايره‌هاي آبي رنگ، سامانه بافتي آوندي هستند و رنگ زرد، سامانه بافتي زمينه‌اي و رنگ نارنجي هم ،سامانه بافتي پوششي است. همچنين رگبرگ اصلي نسبت به رگبرگ‌هاي فرعي قطر بيشتري دارد.