|
کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097
|
صفحه 101، پاراگراف آخر (تركيب ديواره تغيير ميكند) -صفحه 102، پاراگراف 1 و 2 و 3:


براساس اطلاعات كتاب درسي، جنس شيميايي لايههاي موجود در ديواره ياختهاي ياختههاي گياهي به قرار زير است:
1- تيغه مياني (نوعي پليساكاريد به اسم پكتين)
2- ديواره نخستين (سلولز، پروتئين، و پليساكاريدهاي ديگر غير از سلولز)
3- ديواره پسين (سلولز)
ديواره ياختهاي در گياهان ممكن است بنا به ضرورت و متناسب با كاري كه انجام ميدهد تغيير كند، بهطوري كه تركيب شيميايي آنرا تحت تأثير قرار دهد. در انواع ياختههاي گياهي اين تركيبات شيميايي ميتواند متفاوت باشد و حتي در طول عمر مبارك يك ياخته گياهي هم ممكن است فرق بكند. انواع تغييرات ديواره ياختهاي در گياهان به قرار زير است:
1- چوبي شدن: معادل ليگنين (Lignin) در زبان فارسي، "چوب" در نظر گرفته است. ليگنين پليمري پيچيده از نوعي فنل است و بدون آنكه شکل مشخصي داشته باشد توسط پروتوپلاست برخي ياختههاي گياهي روي ديواره دومين ترشح ميشود، چوب خشك شده، حدود 25 درصد ليگنين دارد. ياختههاي سازنده آوند چوبي، ليگنيندار هستند. ليگنين باعث استحكام بيشتر ديواره ياختهاي ميشود، بهطوريكه همين استحكام كمك ميكند تا درختاني با ارتفاع چند ده متري و چند صد متري داشته باشيم. ليگنين با بستن پلاسمودسمها در محل لان ها باعث مرگ ياخته گياهي ميشود.
2- كاني شدن: به معني معدني شدن است كه طي آن مادهاي معدني به ديواره ياختهاي گياه اضافه ميشود. مثلاً اضافه شدن سيليس (SiO2) به ديواره ياختهاي برگ گياه گندم باعث زبر شدن آن ميشود. رسوب بلورهاي مواد معدني در ديواره ياختهاي باعث استحكام و كاهش نفوذپذيري ديواره ياختهاي ميشود.
3- ژلهاي شدن: پكتين موجود در تيغه مياني همانند چسبي، دو ياخته گياهي مجاور را كنار هم نگه ميدارد. حال اگر اين پكتين، آب جذب كند، متورم و ژلهاي ميشود. در بعضي گياهان، پكتين تيغه مياني به قدري زياد است كه از آن براي توليد ژلههاي گياهي استفاده ميكنند. در كتاب دو مثال از اين دست آورده شده است:
الف. اگر دانه به را در آب بخيسانيم، حالت ژلهاي و لعابي به خود ميگيرد.
ب. اگر دانه تخم شربتي را در آب بخيسانيم حالت ژلهاي ميگيرد كه براي رفع عطش و تشنگي كاربرد دارد. تخم شربتی همان تخم گیاه ریحان است.
4- كوتيني شدن: كوتين نوعي پليمر از اسيدهاي چرب است كه در سطح خارجي لايه روپوستي برگ يا ساقههاي جوان گياهي وجود دارد و چون آب گريز است باعث كاهش از دست رفتن آب گياه ميشود و همين خاصيت حضور اسيد چرب، از ورود عوامل بيماريزا به ياخته گياهي جلوگيري ميكند.
5- چوب پنبهاي شدن: معادل "سوبرين" در زبان فارسي "چوب پنبه" در نظر گرفته شده است. در چوب پنبهاي شدن، سوبرين توسط پروتوپلاست بر روي ديواره ياختهاي ترشح شده و به تدريج قوام و استحكام آن بيشتر شده و با افزايش ضخامت خود باعث كاهش نفوذپذيري ياخته گياهي ميشود و سبب مرگ ياخته گياهي مي گردد. سوبرين همانند کوتین، جنس شيميايي ليپيدي داشته و از دسته مومها محسوب ميشود.