|
کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097
|
صفحه 100، پاراگراف 3 و شكل 3:

ديواره ياختهاي گياهي، هم در ياختههاي زنده و هم در ياختههاي مرده گياهي وظيفه و عملكرد تعريف شدهاي دارد. كتاب درسي گفته كه ديواره، عملكردهاي متفاوتي دارد. استفاده از واژه «متفاوت» درست نيست. يعني خواننده فكر ميكند كه وظايف نامشابه دارند و استفاده از واژه گوناگون بهتر بود. حالا بماند، از جمله وظايف ديواره ياختههاي گياهي ميتوان موارد زير را به ذکر کرد:
1- حفظ شكل ياختههاي گياهي: ديواره ياختهاي همانند يك اسكلت خارجي به ياخته گياهي شكل هندسي ميدهد و چون جنس شيميايي سختي در آن به كار رفته است در اثر فشارهاي معمولي مانع از تغيير شكل ياخته گياهي ميشود.
2- استحكام ياختههاي گياهي: ياختههاي گياهي در اثر جذب آب متورم ميشود، ولي ديواره ياختهاي با ايجاد استحكام مانع از تركيدن آن ميشود. اين كار در مجموع به استحكام پيكر گياه ميانجامد، به ويژه وقتي در نظر ميگيريم كه هزاران هزار ياخته گياهي روي هم انباشته ميشوند.
3- واپايش (كنترل) تبادل مواد بين ياختههاي گياهي: واژه "واپايش" در لغت به معني نظارت و مديريت بر چيزي يا مهار و محدود سازي آن است. سيتوپلاسم ياختههاي گياهي از طريق منافذ موجود در ديواره ياختهاي مشترك با هم در ارتباط هستند. از طريق اين منافذ، آب، تنظيمكنندههاي رشد، يونها، تركيبات آلي (مثل گلوكز) و غيره بين ياختههاي گياهي مجاور تردد ميكنند و اين امكان را ديواره ياختهاي گياهان فراهم كرده است و اما در كنترل چقدر نقش دارد خدا داند؟!! چون تا جائيكه من ميدانم ديواره ياختهاي گياهي مرده محسوب ميشود و آنزيم ندارد و نميتواند سوخت و ساز انجام دهد.
4- جلوگيري از ورود عوامل بيماريزا: ياختههاي گياهي همانند ديگر جانداران در اثر عوامل ميكروبي بيماريزا آلوده ميشوند و حتي ممكن است زندگي آنها به خطر بيفتد. ويروسها، باكتريها، و قارچهاي تك سلولي از مهمترين عوامل بيماريزاي گياهي هستند.
در اين پاراگراف ،ساختار ديواره ياختهاي گياهي هم مورد مطالعه قرار گرفته است. اگر به شكل 3 همين صفحه، توجه كنيد چهار ستون ياخته گياهان در سمت چپ ديده ميشود كه فقط يكي از آنها در حال تقسيم ياختهاي است. تصوير بزرگ شده اين ياخته در سه شكل راست آن در گذر زمان ديده ميشود. تقسيم ياخته گياهي دو مرحله دارد (تقسيم هسته يا ميتوز و تقسيم ميان ياخته يا سيتوكينز). بعد از تقسيم هسته (شكل دوم از سمت چپ)، لايهاي از ديواره ياختهاي به اسم تيغه مياني شروع به تشكيل ميكند و شكل، آنرا به صورت خطچين نشان داده است. اين لايه به تقسيم سيتوپلاسم ياخته گياهي كمك ميكند به طوريكه با تكميل آن (در شكل سوم و چهارم از سمت چپ)، سيتوپلاسم دو ياخته كاملاً از هم جدا شده و به دو بخش تقسيم ميشود و بالاخره دو ياخته گیاهی ايجاد ميشود. جنس شيميايي تيغه مياني از پليساكاريدي به اسم پكتين است، پكتين همانند چسبي باعث اتصال دو ياخته گياهي مجاور به یکديگر ميشود.