|
کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097
|
صفحه 100، پاراگراف 1 (ديواره ياختهاي) و شكل 1:
هر ياخته گياهي همانند هر ياخته جانوری، داراي هسته، سيتوپلاسم (ميان ياخته) و غشاي ياختهاي است ولي ياختههاي گياهي برخلاف ياختههاي جانوري ،پوششي در پيرامون غشاي ياختهاي خود از خارج دارند كه اصطلاحاً ديواره ياختهاي ناميده ميشود. البته ديواره ياختهاي مختص ياختههاي گياهي نيست و اغلب باكتريها، بعضي آغازيان و همه قارچها هم ديواره ياختهاي دارند.
همچنين ياختههاي گياهي برخلاف ياختههاي جانوري داراي كلروپلاست يا سبزديسه هستند (كلرو = رنگ سبز، ديسه = پلاست) كه در آن مهمترين رنگيزه زيستي به اسم كلروفيل (سبزينه) حضور دارد. كلروفيل مهمترين رنگيزه دخيل در فتوسنتز ياختههاي گياهي است و شباهت عجيب مولكولي به هموگلوبين درون گويچههاي خوني قرمز ما انسان ها دارد، بهطوري كه در كلروفيل به جاي اتم آهن، اتم منيزيم وجود دارد و بقيه قسمتهاي مولكول خيلی به هم شبيه هستند.
واژه Cell (سلول)، اولين بار توسط دانشمند انگليسي به اسم رابرت هوك در سال 1661 ميلادي مورد استفاده قرار گرفت. او كه در زمينه ساخت تلسكوپ و ديگر ابزارهاي نجومي دستي بر آتش داشت، توانست به وسيله ميكروسكوپ ساخته خود، برشي از چوب پنبه را مشاهده كند. چوب پنبه، ياختههاي گياهي مرده كنار هم هستند كه در آن حفراتي به اسم سلول (اتاقك انفرادي) ديده ميشود كه توسط ديوارههايي از يكديگر جدا شدهاند. اين ديوارهها، همان ديوارههاي ياخته گياهي هستند و تنها بخش باقيمانده از ياخته گياهي در بافت مرده هستند. فرهنگستان زبان و ادب ايران، معادل واژه «سلول» را «ياخته» در نظر گرفته است. قديما به حجره يا خانه، اصطلاح ياخته را به كار ميبردهاند ولي امروزه رايج نيست.

شكل 1 اين صفحه، ميكروسكوپ ابتدايي رابرت هوك را نشان ميدهد كه از چرم و طلا ساخته شده است و شكل كنار ميكروسكوپ هوك، برشي از چوب پنبه را نشان ميدهد.