صفحه 90، پاراگراف 1 (گُردیزه یا نفرون) و شکل 5:

"گُردیزه" معادل واژه "نفرون" بوده و به معنی واحد تصفیه خون است، بطوریکه، "گُرده" به معنی "کلیه" بوده و پسوند "ایزه" هم اسم مصغر آنست. نفرون، واحد سازنده و کار در کلیه مهره داران است. در هر کلیه انسان، حدود یک میلیون عدد نفرون وجود دارد که وظیفه تشکیل ادرار را بر عهده دارند. هر نفرون، لوله ی پیچ خورده ای است بطوریکه دیواره آن فقط از یک لایه یاخته ای پوششی تشکیل یافته است.

هر نفرون در یک انتها بسته و از انتهای دیگر به بخشی به اسم مجرای جمع کننده ادرار متصل می شود. تعداد نفرون ها در انسان پس از تولد افزایش نمی یابد اما درازی آن در دوره رشد بیشتر می شود. 

هر نفرون از بخش های زیر ساخته شده است:

1-     کپسول بومن: قیف مانند بوده و دارای دیواره داخلی و خارجی است. یاخته های دیواره بیرونی، از نوع پوششی سنگ فرشی ساده است و نقشی در تشکیل ادرار ندارند ولی یاخته های دیواره درونی از نوع خاصی یاخته پوششی به اسم پودوسیت بوده (به معنی یاخته پادار) که در تشکیل ادرار نقش دارد و من بعداً راجع به اونا براتون توضیح میدم. فضای باریکی در فاصله دیواره بیرونی و درونی کپسول بومن وجود دارد.

هر کپسول بومن یک سرخرگ ورودی (سرخرگ آوران) و یک سرخرگ خروجی (سرخرگ وابران) دارد. در داخل کپسول بومن شبکه مویرگی به اسم کلافک (گلومرول) وجود دارد که وظیفه تراوش مواد را بر عهده این شبکه است. این شبکه مویرگی، فقط در ارتباط با دیواره داخلی کپسول بومن است.

علت نامگذاری کپسول بومن، شکل Cap (کلاه) مانند آن است که اولین بار توسط جراح و بافت شناس انگلیسی به اسم سِر ویلیام بومن در 1842 میلادی توصیف شده.

2-     لوله پیچ خورده نزدیک: ساختار لوله ای تاب خورده ای که دیواره اش تک لایه یاخته ای بوده و بلافاصله پس از کپسول بومن قرار گرفته و نوع بافت دیواره آن هم، پوششی مکعبی است و علت نامگذاری آن نزدیکی اش به کپسول بومن است.

3-     قوس هنله: بصورت u شکل بوده و بافت دیواره آن از نوع پوششی سنگفرشی است. قوس هنله در تمام مسیر خود قطر یکنواخت ندارد. قوس هنله از دو بخش نزولی و صعودی تشکیل یافته است. ابتدای بخش نزولی قطور بوده، در حالیکه انتهای بخش صعودی آن قطور است. بخش های نازک قوس هنله تقریباً هم قطر هستند در حالیکه قسمت قطور بخش نزولی قوس هنله نسبت به قسمت قطور بخش صعودی آن قطر بیشتری دارد. بعداً توضیح خواهم داد که قوس هنله یا قسمتی از آن می تواند در قشر کلیه یا مرکز آن قرار گیرد.

4-     لوله پیچ خورده دور: ساختار لوله ی تاب خورده ای که دیواره اش فقط از یک لایه یاخته ای مکعبی شکل تشکیل یافته است و علت نامگذاری آن دوری از کپسول بومن است.

در شکل 5 این صفحه، یک گردیزه(به رنگ بنفش) و یک مجرای جمع کننده ادرار (به رنگ زرد) دیده میشود. به این مجرای جمع کننده، لوله پیچ خورده دور چهار نفرون دیگر هم متصل شده است. انتهای مجرای جمع کننده ادرار به رأس هرم کلیه و آنهم به لگنچه راه پیدا می کند. در این شکل سرخرگ آوران قطورتر از سرخرگ وابران نشان داده شده است که باعث افزایش فشار تراوشی در گلومرول داخل کپسول بومن می شود.