صفحه 87 ، کل صفحه:

طبق تعریف، اسمز، به عبور مولکول های آب از میان پرده نیمه تراوا (مانند غشای یاخته که خاصیت نفوذپذیری انتخابی دارد) گفته می شود. این عبور از قانون انتشار ساده آب پیروی می کند، یعنی اینکه همانند دیگر مولکول ها، مولکول های آب ،از محیط پر تراکم از نظر آب (یعنی محیط رقیق) به محیط کم تراکم از نظر آب (یعنی محیط غلیظ) انتشار پیدا می کند. بنابراین در اینجا منظور از تنظیم اسمزی یعنی کنترل میزان ورود و خروج مولکول های آب (که ممکن است در یک یاخته و یا یک جاندار انجام شود) و معادل آنرا میتوان حفظ تعادل آب بدن در نظر گرفت.

تنظیم میزان آب در داخل یاخته ها، بقدری اهمیّت دارد که هر نوع کم و زیاد شدن غیر طبیعی آن ممکن است زندگی یاخته ها را به خظر بیندازد. از نقش های مهّم آب در بدن انسان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

1-     در تمام واکنش های شیمیایی درون یاخته ، آب نقش حلال را داشته و باعث نزدیکی اتم ها و مولکول هایی می شود که واکنش خواهند داد. بدون حضور آب تقریباً همه واکنش های شیمیایی متوقف خواهد شد.

2-     تنظیم دمای بدن با دریافت آب بصورت مایع و از دست دادن آن بصورت بخار آب انجام می شود. چون آب ظرفیت گرمایی ویژه بالایی داشته و با بخار شدنش، حرارت زیادی از بدن دفع می شود.

3-     آب، به انتقال مواد مغذی و گازهای تنفسی از لوله گوارش و شش ها به سراسر بدن، کمک می کند.

4-     آب، به خروج مواد زائد از بدن کمک می کند بطوریکه این مواد عمدتاً از طریق ادرار از بدن خارج می شوند.

5-     آب، شرایط مناسب برای عملکرد دستگاه ایمنی، عصبی و گردش خون ایجاد می کند، بطوریکه کمبود آب در بدن ،اختلال شدید در کارکرد این دستگاه ها را بدنبال دارد.

6-     آب، خاصیت ضربه گیری دارد. بعنوان مثال آب از مغز و قلب و شش ها شدیداً محافظت می کند.

7-     واکنش های شیمیایی درون یاخته ها در یک PH خاص فعالیت دارند. حفظ حالت اسیدیته لازم برای سوخت و ساز یاخته ها به کمک مولکول های آب انجام می شود. حتی بعضی از واکنش های بدن در محیط اسیدی تر و بازی تر صورت می گیرد که لازمه اش حضور مناسب آب در آن محیط ها می باشد.

بیشترین آب بدن انسان در داخل یاخته ها است، بطوریکه فقط 5 درصد آب بدن در خون حضور دارد و جالب تر اینکه، تک تک یاخته های بدن ما در محیطی مایع پر از مولکول های آب زندگی می کنند. این محیط چون در مقایسه با بیرون بدن در داخل بدن قرار گرفته است اصطلاحاً محیط داخلی نامیده میشود. غلظت مواد موجود در محیط داخلی بدن باید مشابه غلظت آنها در درون یاخته ها باشد تا تعادل آب در خارج  و داخل یاخته ها حفظ شود و بعبارت دقیق تر، فشار اسمزی داخل و خارج یاخته ها مشابه باشد. سطر اول (صفحه 24)کتاب درسی، تعریفی از فشار اسمزی را ارائه کرده است و من لازم میبینم آنرا دوباره تعریف کنم:

فشار اسمزی،‌میزان  نیروی وارد شده به مایعی است که بتواند مانع از ورود مولکول های آب بیشتر از میان غشایی با تراوایی نسبی شود. اسمز یک واژه یونانی است به معنی فشار دادن.

در اینجا هم، منظور از مشابه بودن فشار اسمزی داخل یاخته و محیط داخلی، آنست که باید نیروی از طرفین غشای یاخته به مولکول های آب وارد شود تا تعادل آب داخل و خارج یاخته حفظ شود. اگر غلظت مایع اطراف یاخته ها، رقیق تر باشد ورود بیش از حد آب به یاخته ها اتفاق می افتد و اگر غلظت مایع اطراف یاخته ها، غلیظ تر باشد خروج آب از یاخته ها اتفاق می افتد که در هر دو حالت تهدیدی جدی برای ادامه حیات است. بنابراین برای حفظ زندگی، بدن ما باید اول کاری که انجام دهد این است که فشار اسمزی مایع اطراف یاخته ها را تنظیم کند (تنظیم اسمزی). برای اینکار باید غلظت ترکیبات شیمیایی آن (منظور محیط داخلی) ثابت نگه داشته شود. در کتاب درسی، ابتدا یکی از ثابت نگهدارنده های غلظت مواد در این محیط ، در مورد انسان توضیح داده (دستگاه دفع مواد زائد از طریق دفع ادرار) و سپس آنرا در دیگر جانوران مورد بررسی قرار داده است.

در این فصل روش تشکیل ادرار در کلیه ها و ترکیبات سازنده ادرار انسان، مورد مطالعه قرار گرفته است.

شکل بالای این صفحه، با میکروسکوپ الکترونی از دیواره درونی کپسول بومن نفرون تهیه شده است و شکل 10(صفحه 93)آنرا نقاشی شده نشان می دهد و من بعداً‌ مفصل براتون توضیح میدم که داستان از چه قراره!