صفحه 84، پاراگراف 1 (تنوع گردش مواد در جانداران):

از نظر تعداد یاخته سازنده، می‏تواند جانداران را در دو دسته کلی قرار داد:

1-     جانداران تک یاخته‏ ای: آنهایی هستند که همه کارهای زیستی اشان، توسط یک یاخته انجام می‏شود (کارهایی مانند تنفس، تغذیه، تولید مثل، حرکت و غیره). همه باکتری‏ها، اغلب آغازیان و بعضی از قارچ‏ها، تک‏یاخته‏ای هستند. تک یاخته‏ ای‏ ها از طریق سطح یاخته ( به کمک غشای یاخته‏ ای) با زیستگاه شان در حال تبادل مواد هستند. بعنوان مثال تبادل گازهای تنفسی (اکسیژن و کربن دی اکسید)، تغذیه و شکار جانداران ریزتر از خود و دفع مواد زاید (مانند آمونیاک) و مازاد (مانند آب) از طریق سطح یاخته انجام می‏شود. هر چه تک یاخته کوچک‏تر باشد نسبت سطح به حجم آنها افزایش می یابد، یعنی میزان تبادلات غشایی آنها بیشتر می‏شود، بطوریکه علت تکثیر سریع باکتری‏ها به ریز بودن آنها مربوط میشود و بهمین دلیل، خیلی سریع از محیط زندگی غذا دریافت کرده، رشد می‏کنند و تقسیم یاخته‏ ای انجام می‏دهند.

2-     جاندارن پر یاخته‏ ای (پریاختگان): بین یاخته‏ های سازنده جاندار ،تقسیم کار صورت گرفته است تا عملکرد متنوع و پیچیده‏ای بتوانند داشته باشند. در ایندسته از جانداران، هر یاخته، شکل و وظیفه خاصی بر عهده دارد. چون تعداد یاخته‏ها زیاد است، همه یاخته‏ها در ارتباط مستقیم با محیط بیرون نیستند و لازم است، دستگاهی بوجود آید تا یاخته‏ها، نیازهای غذایی و دفع مواد زائد خود را به کمک آن برطرف کنند. این دستگاه، سامانه یا دستگاه گردش مواد نامیده می‏شود. جانداران پر یاخته‏ای شامل همه گیاهان، همه جانوران، بعضی از آغازیان و بعضی از قارچ‏ها می‏باشد ولی همه جانداران پریاخته‏ای، دستگاه گردش مواد ندارند، بطوریکه درآغازیان و قارچ‏ها، اینچنین دستگاهی وجود ندارد و کتاب درسی شما، دستگاه گردش مواد را فقط در جانوران و گیاهان مورد مطالعه قرار داده است.

دستگاه گردش مواد در جانوران مختلف به دو صورت زیر است:

1-     سامانه (دستگاه) گردش آب.

2-     سامانه (دستگاه) گردش خون.