صفحه 80، دو پاراگراف آخر (یاخته ‏های خون قرمز) و شکل 21:

من هر یک از ویژگی‏های مربوط به یاخته‏ های خونی قرمز انسان را جداگانه توضیح می‏دهم:

1-     در انسان بیش از 99 درصد یاخته ‏های خونی را تشکیل می‏دهند، پس اگر خون بَهر را 45 درصد درنظر بگیریم، 0/45×0/99 یعنی 44/55 درصد خون، از یاخته‏ های خون قرمز ساخته شده است. در افرادی که بیماری خونی دارند و یا در شرایط مختلف جوی (مثلاً در ارتفاعات که فشار هوا پایین است) این مقدار ممکن است بیشتر یا کمتر از حالت عادی شود.

2-     به خون، ظاهری قرمز رنگ می‏دهند. شما می‏دانید که آهن موجود در هموگلوبین گویچه ‏های خونی قرمز می‏تواند به اکسیژن متصل شود که این خودش نوعی بوجود آمدن اکسید آهن است. آهن به تنهایی رنگ خاکستری تیره دارد ولی وقتی که زنگ می‏زند (واکنش با اکسیژن) به قرمزی تغییر رنگ می‏دهد. حالا منظور از خون تیره و روشن چی هست؟ در واقع در اینجا خون تیره باید بصورت خون قرمز تیره بیان شود که در آن اکسیژن کافی در کنار آهن هموگلوبین وجود ندارد تا آنرا کاملاً اکسید کند و بهمین دلیل به خون کم اکسیژن، خون تیره می‏گویند و منظور از خون روشن، خون قرمز روشن است که در آن اکسیژن زیادی در کنار آهن هموگلوبین وجود دارد، بطوریکه رنگ آنرا قرمز روشن کرده است، پس منظور از خون روشن، خونی هست که اکسیژن فراوانی دارد. آهن هر قدر بیشتر اکسیده ‏شود رنگ قرمز حاصل از این واکنش روشن‏تر می‏شود . چون در بدن انسان واکنش آهن و اکسیژن برگشت‏پذیر و وابسته به فشار اکسیژن است، بنابراین در محل شش‏ها، قبل از تبادلات گازهای تنفسی خون تیره و پس از آن خون روشن خواهیم داشت.

3-     شکل سکه مانند مقعرالطرفین دارند، یعنی از دو طرف مثل آینه ‏های مقعر، گود هستند. این شکل گویچه ‏های قرمز خونی، برای حرکت آنها در جریان خون ایده‏آل است زیرا مثل بادبان کشتی که پس از برخورد باد به آن باعث حرکتش می‏شود، در اینجا هم برخورد پلاسمای خون به این گودی باعث حرکت آنها در جریان خون می‏شود و این زمانی بیشتر اهمیت پیدا می‏کند که می‏دانیم که یاخته‏های خونی قرمز وسیله حرکتی در خون ندارند. همچنین این شکلی بودن این یاخته‏ ها، باعث تسهیل حرکت آنها در مویرگ‏های باریک کبد و طحال می‏شود.

4-     یاخته‏ های خونی قرمز انسان، هسته ندارند، هر چند در بعضی از مهره‏ دارارن (مثل پرندگان) این یاخته‏ ها، هسته‏دار هستند. یاخته‏ های پیش ‏ساز آنها، یعنی یاخته‏ های بنیادی میلوئیدی هسته ‏دار هستند و حتی یاخته‏ های خونی قرمز نابالغ داخل مغز قرمز استخوان هم هسته ‏دار هستند ولی قبل از ورود به خون، این یاخته‏ ها هسته خود را از دست می‏دهند و میان یاخته آنها از هموگلوبین پر می‏شود. بطوریکه دیگر ساختارهای داخل یاخته و اندامکها هم از دست داده میشود. ظاهراً حذف هسته و دیگر ساختارها و اندامک های داخل این یاخته‏ ها، فضای بیشتری برای قرار گرفتن هموگلوبین در آنها فراهم می‏کند و توانایی حمل گازهای تنفسی توسط آنها را بیشتر می‏کند.

5-     نقش اصلی گویچه‏ های قرمز، انتقال گازهای تنفسی اکسیژن و کربن دی اکسید است و من مفصل راجع به اونا در توضیحات صفحه 53 کتاب درسی مطالبی گفتم. سؤالی که پیش می‏آید اینه که آیا این یاخته‏ ها، وظایف دیگری هم دارند. یک وظیفه فرعی همین براتون بسه که کتاب درسی در صفحه 53 (پاراگراف آخر) اشاره کرده که یون‏های هیدروژن حاصل از تجزیه کربنیک اسید اگر از پلاسمای خون خارج نشوند باعث اسیدی شدن آن می‏شوند که بسیار خطرناک است. بنابراین یون‏های هیدروژن حاصل به هموگلوبین یاخته‏ های خونی قرمز متصل می‏شوند و مانع از اسیدی شدن خون می‏شوند.

6-     متوسط عمر گویچه‏ های قرمز در جریان خون، 120 روز است، بطوریکه بعد از گذشت این زمان، غشای یاخته‏ ای‏ اشان سخت و شکننده می‏شود (انعطاف‏ پذیری خود را از دست می‏دهد) و هنگام عبور از مویرگ‏های باریک کبد و طحال، آسیب دیده و محتویات ‏اشان تخلیه می‏شود و ماکروفاژهای کبد و طحال، هموگلوبین آنها را تفکیک می‏کنند. سایر یاخته‏ های خونی (گویچه‏های خونی سفید و پلاکت‏ها) هم که آسیب دیده‏اند و یا مرده‏اند همانند این یاخته‏ ها در کبد و طحال تخریب و از بین برده می‏شوند. آهن آزاد شده حاصل از تخریب هموگلوبین ممکن است در کبد ذخیره شود و یا همراه خون به مغز استخوان برده شود ودر ساخت دوباره گویچه ‏های خونی قرمز مورد استفاده قرار گیرد. من در توضیحات پاراگراف 4 (صفحه 34 )گفتم که باقیمانده هموگلوبین چگونه و به کدام مواد تبدیل می‏شود.

شکل 21 این صفحه چند یاخته خونی قرمز را نشان می‏دهد که قسمت میانی اشان فرو رفته و لبه‏ های برجسته دارند.