|
کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097
|
صفحه 78، پاراگراف آخر (ساز و کارهای انعکاسی برای حفظ فشار سرخرگی) و شکل 18:

گیرنده های حسّی، نوعی یاختههای عصبی و یا غیر عصبی تغییر یافته ای هستند که در دریافت نوع خاصی از محرک ها، متخصص میشوند. حتی در بعضی موارد ،گیرنده حسّی، انتهای دندریت تغییر یافته نورونهای حسّی هستند.
کتاب درسی از این نوع گیرندههای حسّی دومورد نام برده:
1- گیرنده های فشاری: این نوع گیرنده های حسی که در واقع انتهای دندریت تغییر یافته نورونهای حسّی هستند علاوه بر پوست ،در دیواره برخی سرخرگهای خونی هم حضور دارند. در شکل 18 همین صفحه، گیرنده های فشاری خون در قوس سرخرگ آئورتی، سینوس های کاروتیدی و تنه سرخرگ بازویی – سری نشان داده شده است که پیامهای عصبی مربوط به میزان فشار خون را به بصل النخاع ارسال میکنند تا باعث شوند این مرکز عصبی، فشار خون سرخرگی را در حد طبیعی حفظ کند و بتواند نیازهای بدن را در شرایط خاص (مانند کاهش فشار خون) تأمین کند.
گیرنده های شیمیایی: این نوع گیرنده های حسّی که در واقع نوعی نورون های حسّی تکامل یافته هستند، نسبت به کمبود اکسیژن، افزایش کربن دی اکسید و افزایش یون هیدروژن حساسیت و عکس العمل نشان داده و پیام محرک اشان را به مرکز عصبی بصلالنخاع ارسال میکنند و باعث حفظ فشار خون در حد طبیعی میشوند.

1- در این باره چند نکته اهمیت دارد:
الف) گیرنده های شیمیایی مربوط به کمبود اکسیژن، افزایش کربن دی اکسید و افزایش یون هیدروژن مستقل از هم و جداگانه هستند.
ب) افزایش یون هیدروژن خون، سبب مهار انقباض ماهیچه های دیواره سرخرگهای کوچک شده و شل شدن آنها را باعث میشود و گشاد کننده سرخرگ خونی محسوب میشود.
ج) افزایش کربن دی اکسید خون هم، اثر مشابه افزایش یون هیدروژن خون را دارد.
د) کاهش اکسیژن خون، باعث تحریک مرکز تنفس در بصل النخاع شده و تهویه حبابکی را افزایش میدهد.
هـ) با توجه به شکل 18 همین صفحه، محل گیرندههای شیمیایی مربوط به کمبود اکسیژن و افزایش کربن دی اکسید و افزایش یون هیدروژن، مجاورت قوس آئورت و سرخرگهای سینه ای و گردنی می باشد.
این شکل، همچنین نشان میدهد که سرخرگهای ششی چپ و راست پس از خروج از بطن راست هر کدام جداگانه دو شاخه شده و به ششهای چپ و راست میرسند. این شکل نشان میدهد که هر یک از سیاهرگهای ششی از اتصال یک جفت سیاهرگ ششی کوچک بوجود آمدهاند ولی نهایتاً چهار سیاهرگ ششی به دهلیز چپ متصل میشود. همچنین از این شکل معلوم میشودکه گیرنده های فشاری و شیمیایی بصورت جداگانه روی قوس آئورت و دیگر سرخرگهای مربوط به گردش عمومی خون تمرکز پیدا کردهاند.