صفحه 78، پاراگراف 3 (تنظیم دستگاه گردش خون):

میزان فعالیت دستگاه گردش خون به میزان نیاز بدن به فعالیت آن بستگی دارد. در حالت استراحت و سلامتی کامل، دستگاه گردش خون با دستگاه ‏های زیر بدن همکاری دارد:

1-     دستگاه ایمنی: درون خون بطور مدام، یاخته‏ های خونی سفید و پروتئین‏های دفاعی ویژه‏ای در گردش هستند تا اگر عامل بیماریزا و یا یاخته در حال سرطانی شدن وجود داشته باشند آنها را شناسایی کرده و از بین ببرند.

2-     دستگاه گوارش: پس از تغذیه، آنزیم‏های گوارشی موجود در لوله گوارشی باعث تجزیه غذا به مونومرهای سازنده‏ اشان می‏شوند و سپس مونومرهای غذایی جذب شده به لوله گوارش توسط جریان خون به قلب برده شده و به سراسر بدن حمل می‏شود.

3-     دستگاه غدد درون‏ ریز: هورمون ها پس از تولید و ترشح توسط غده‏ های درون ‏ریز توسط جریان خون به اندام‏های هدف برده می‏شوند.

4-     دستگاه تنفس: اکسیژن های جذب شده توسط حبابک ‏های موجود در شش‏ها، وارد مویرگ‏های اطراف آنها شده و به همه بافت‏ها و اندام‏های بدن برده می‏شوند. همچنین کربن دی اکسید های حاصل از سوخت و ساز یاخته ‏های بدن، توسط جریان خون به حبابک‏ های شش‏ها آورده می‏شوند تا دفع شوند.

5-     دستگاه لنفی: اغلب یاخته ‏های خونی سفید از جمله لنفوسیت‏ها، بین خون و لنف در گردش هستند تا بتوانند به وظایف خود عمل کنند. همچنین دستگاه لنفی پس از جذب لیپیدهای فضای بین یاخته‏ای که نتوانسته ‏اند به مویرگ‏ها راه یابند، آنها را مجدداً توسط رگ‏های لنفی به جریان خون برمی‏گردانند.

6-     دستگاه دفع مواد زاید: جریان خون راه یافته به کلیه‏ها ،تصفیه شده و مواد دفعی نیتروژن‏‏داری همچون اوره، اوریک اسید و کراتینین از پلاسمای خون جدا شده  و وارد ادرار می‎‏شوند.

7-     دستگاه حرکتی: ماهیچه‏ ها و استخوان‏ها ،باعث حرکت و جابجایی انسان می‏شوند. مولکول‏های انرژی‏زا همچون گلوکز توسط جریان خون به ماهیچه ‏ها و استخوان‏ها برده می‏شوند تا بتوانند با تولید انرژی زیستی (همچون ATP)به وظایف خود عمل کنند.

حالا دستگاه گردش خونی که یک سر داره و هزار سودا، به نظر شما لازم نیست که تنظیم فعالیت داشته باشه، یعنی اینکه فعالیت‏های خودش را بر اساس نیاز بدن به آن کم و زیاد کنه؟!!

کتاب درسی، در اولین خط این پاراگراف، اشاره کرده که گره ضربان‏ ساز (گره اول شبکه هادی قلب) با ایجاد تکانه ‏های منظم و انتشار آن در یاخته ‏های ماهیچه‏ ای قلب، باعث می‏شود تا چرخه ضربان قلب به صورت منظم ،تکرار شود. در اینجا واژه تکانه (تکان+ه) به معنی ضربه بوده و بصورت ذاتی در دوره‏های زمانی مشخص (مثلاً در 0/8 ثانیه یک بار) ایجاد می‏شود. این بخش از فعالیت قلب نیاز به تنظیم ندارد ،چون قلب برای اینکار هیچ نوع پیام عصبی و یا هورمونی دریافت نمی‏کند. در حالت عادی و استراحت، همین ضربان‏های منظم و تکراری و برون‏ده قلبی (حاصلضرب حجم ضربه ‏ای در تعداد ضربان قلب در دقیقه) ناشی از آن می ‏توانند نیاز اندام‏های بدن به اکسیژن و مواد مغذی (مانند گلوکز و آمینواسید ها) را برطرف کنند ولی اومدیم و دیدیم چون بدن وارد فعالیت‏های فیزیکی (مانند فعالیت ورزشی) شده است ،قدر مسلم نیاز بدن به افزایش سرعت جریان خون احساس خواهد شد  و برون‏ده قلبی باید افزایش یابد. در چنین شرایطی لازم است ساز و کارهایی (مکانیسم ‏هایی) مختلف این تنظیمات را انجام دهند. چهار ساز و کار مختلف ذکر شده در کتاب درسی برای تنظیم فعالیت دستگاه گردش خون عبارتست از:

1-     نقش دستگاه عصبی (اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک).

2-     نقش هورمون‏ها.

3-     تنظیم موضعی جریان خون در بافت‏ها.

4-     ساز و کارهای انعکاسی برای حفظ فشار سرخرگی.