صفحه 74، پاراگراف 4 تا آخر صفحه – صفحه 75، شکل 13:

از نظر ساختار، دیواره مویرگ ‏های خونی از 2 بخش تشکیل یافته است:

1-     یک لایه یاخته‏ های پوششی سنگ فرشی: لبه این یاخته ‏ها، پهن و نازک بوده و یک هم‏پوشانی مختصری با هم دارند (لبه ‏ها روی هم قرار گرفته ‏اند) و در محل همین هم‏پوشانی منافذی (در بالا و پایین لبه‏ ها) بوجود می‏آورند که عبور مواد را امکان ‏پذیر می‏سازند. اندازه این منافذ و همچنین تعداد آنها در بافت‏های مختلف بسیار متفاوت است و این بستگی به نیاز بدن به این منافذ دارد. بعنوان مثال مویرگ‏های خونی مغزی ،ممکن است هیچ منفذی نداشته باشند زیرا وجود منافذ در آنها در حکم ورود بسیاری از مواد ناخواسته به فضای بین یاخته‏ ای نورون‏ها است که هیچ نقشی در سوخت وساز این یاخته ‏ها ندارند و چه بسا مشکل ‏ساز هم باشند. مثال کتاب درسی برای حضور منافذ زیاد در دیواره مویرگ‏های خونی، مویرگ‏های خونی جگر و طحال است، بطوریکه منافذ بسیار درشتی دارند که اجازه عبور مولکول‏ های درشت را می‏دهند تا یاخته‏ های کبد و طحال تغییراتی روی آنها بدهند.

2-     غشای پایه: جنس شیمیایی غشای پایه از رشته ‏های پروتئینی و گلیکوپروتئینی است. در اینجا غشای پایه ،مثل پوششی میمونه که روی لوله ‏ای کشیده شده باشد. حضور غشای پایه در سطح یاخته‏ های پوششی سنگفرشی ساده مویرگ‏های خونی به مانند یک صافی مولکولی است که عبور مولکول‏های بسیار درشت (نه درشت) را از پلاسمای خون به فضای بین یاخته‏ ای محدود می‏کند.

کتاب درسی میگه که بر اساس نوع منافذ موجود در دیواره مویرگ‏های خونی،می‏توان مویرگ های خونی را در 3 گروه قرار داد:

الف) مویرگ‏های پیوسته: در این نوع مویرگ‏های خونی، یاخته‏ های پوششی سنگفرشی، محکم به همدیگر متصلند و ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند، بطوریکه رابط‏های بین یاخته‏ ای وجود دارد که مانع از فاصله گرفتن این یاخته‏ ها از یکدیگر می‏شوند. این نوع مویرگ‏های خونی در محل‏هایی از بدن بکار گرفته می‏شود که نیاز به تنظیم شدید ورود و خروج مواد باشد. بعنوان مثال در دستگاه عصبی مرکزی (مغز و نخاع)، ماهیچه ‏ها (اسکلتی، صاف و قلبی)، شش‏ها (همون جگر سفید خودمون که تو دوس نداری) و بافت چربی از این نوع مویرگ‏های خونی یافت می‏شود. شکل 13 (صفحه 75 قسمت الف) نمونه ‏ای از این نوع مویرگ خونی را نشان می‏دهد که در آن غشای پایه کامل بوده و نشان داده شده که یاخته‏ ها چنان بهم متصلند که محل ارتباط آنها تنها بصورت یک شکاف بین یاخته‏ ای دیده می‏شود.

ب) مویرگ‏های منفذ دار: در این نوع مویرگ‏های خونی، منافذ گسترده و زیادی دیده می‏شود که توسط لایه ‏ای پروتئینی پوشیده می‏شوند تا عبور مولکول‏های درشت (مانند پروتئین‏ها) محدود شود (یعنی کم شود). این نوع مویرگ‏های خونی در کلیه‏ ها، غدد درون‏ریز (غده‏هایی که هورمون‏ها را ترشح می‏کنند) و روده (مخصوصاً روده باریک) وجود دارند. اگه به شکل 13(صفحه 75 قسمت ب) نظری داشته باشید نوعی از این مویرگ خونی نشان داده شده است که در آن تعداد منافذ زیاد بوده و شکاف‏های بین یاخته ‏ای حضور دارند و به نظر می‏رسد که منافذ یاخته‏ ای در لابلای غشای یاخته‏ ای است، چون اون دو تا رنگ بنفش هسته‏های دو یاخته پوششی هستند. در این نوع مویرگ‏ها، غشای پایه ضخیم‏تر است (البته در شکل نشون داده نشده). شما دقیقاً شکل بزرگ شده این رو میتونین در صفحه 92 (شکل 8) ببینید که مربوط به شبکه مویرگی درون کپسول بومن نفرون است که مفصل بعداً توضیح میدم.

پ) مویرگ‏های ناپیوسته: در این نوع مویرگ‏ها، فاصله یاخته‏ های بافت پوششی آنقدر زیاد هست که بصورت حفره ‏هایی دیده می‏شوند. این نوع مویرگ‏های خونی در مغز استخوان‏ها (که محل تولید یاخته‏ های خونی هستند)، کبد (همون جگر سیاه) و طحال وجود دارند. شکل 13 (قسمت پ) صفحه 75 نوعی از این نوع مویرگ خونی را نشان می‏دهد که در آن غشای پایه ناقص نشان داده شده و فاصله بین یاخته‏ های پوششی آنقدر زیاد است که بصورت حفره دیده می‏شود ولی تعدادشان کم است . این حفره‏ها بعضاً آنقدر بزرگ هستند که یاخته هم می‏تونه از اون بگذره و به این عمل دیاپدز میگویند.