|
کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097
|
صفحه 69، پاراگراف 4،3،2و 5 و شکل 9:

به انقباض ماهیچه قلب، سیستول و به استراحت در آمدن آن دیاستول میگویند.
سیستول (systole) به معنی فشردگی است و شما شانس آوردین که فرهنگستان زبان و ادب پارسی معادل آن یعنی "دل ترنجش" را براتون پیشنهاد نداده که از تنجیدگی به معنی انقباض اومده . دیاستول (Diastol) هم یک واژه یونانی هست به معنی ورم کردگی که طی آن انبساط و ولو شدن اتفاق میافتد و باز هم شانس آوردین که اصطلاح "فراخیدگی" و یا "فراخش" را براتون نیاوردن!!! به هر حال، سیستول و دیاستول ماهیچه قلب، بطور متناوب انجام میشود، یعنی تکرار سیستول و دیاستول میوکارد قلب پشت سرهم.

تعریفی که کتاب درسی برای چرخه قلبی یا دوره قلبی ارائه کرده اینگونه است: دیاستول و سیستول میوکارد قلب که بطور متناوب انجام میشود . در طی هر چرخه قلبی، حفرات قلب در هنگام دیاستول با خون سیاهرگ های متصل به قلب بصورت غیر فعال (یعنی بدون مصرف انرژی) پر میشود .در هنگام سیستول بصورت فعال (یعنی با مصرف انرژی) حفرات قلب(بطن ها) منقبض میشوند تا خون از طریق سرخرگها از قلب خارج شود. شما اگر شکل 9 همین صفحه را ملاحظه بفرمایید می ببنید که هر چرخه قلبی از سه مرحله استراحت عمومی، انقباض دهلیزی و انقباض بطنی تشکیل یافته است. کتاب درسی هر دوره قلبی را 0/8 ثانیه در نظر گرفته است یعنی 75 بار (از تقسیم عدد 60 بر عدد0/8)در دقیقه

و امّا سه مرحله دوره قلبی:
1- انبساط قلب (استراحت عمومی): در این مرحله تمام قلب (یعنی دهلیزها و بطنها) در حال استراحت هستند و این، اجازه ورود خون بزرگ سیاهرگهای بالایی و پایینی را به دهلیز راست و خون سیاهرگهای ششی را به دهلیز چپ میدهد. با توجه به شکل 9 همین صفحه و یا شکل 8 (صفحه 68)تعداد سیاهرگهای خارجی متصل به دهلیز راست، 2 عدد و دهلیز چپ، 4 عدد است. مدت زمان این مرحله در هر دوره قلبی، حدود 0/4 ثانیه نشان داده شده است. البته این 0/4 ثانیه وحی مُنزل نیست و در اینجا شرایطی را در نظر گرفته که تعداد ضربان قلب در دقیقه، 75 بار بوده است (شما اگر 60 ثانیه را به عدد 75 تقسیم کنید به عدد 0/8 ثانیه میرسید که 0/4 ثانیه آن متعلق به این مرحله است).
کتاب درسی در شکل 9 این صفحه، ورود خون تیره به دهلیز راست و خون روشن به دهلیز چپ را نشان میدهد. در این مرحله دریچه های 2 لختی و 3 لختی هم باز هستند تا اجازه ورود خون از دهلیزها به بطن را بدهند. یادمون باشد که هیچ دریچه ای در مدخل ورود خون سیاهرگی به دهلیزها وجود ندارد. در این مرحله دریچه های سینی آئورتی و ششی بستهاند تا مانع از خروج خون از بطنها شوند.
2- انقباض دهلیزی (سیستول دهلیزی): بسیار زودگذر بوده، بطوریکه حدود 0/1 ثانیه از اون 0/8 ثانیه دوره قلبی را به خود اختصاص داده است. در این مرحله انقباض همزمان دهلیز چپ و راست صورت میگیرد که بدلیل وجود صفحات بینابینی در فاصله بین یاختههای ماهیچه ای قلب است که پیام انقباض را سریع به همه یاخته ها میرسانند.علاوه بر این هم جهت بودن جریان خون با نیروی جاذبه زمین ،دلیل دیگر سریع انجام شدن این مسئله است. در این مرحله برای آنکه خون دهلیزها وارد بطنها شود لازم است میوکارد بطن ها در حال استراحت باشند ولی همچنان دریچه های لختی باز و دریچه های سینی بسته اند. پر شدن بطنها از خون از مرحله استراحت عمومی شروع میشود و در این مرحله بطنها بطور کامل با خون پر میشوند. شما اگر به شکل 9 همین صفحه توجه کنید میبینید که بطنها متورم شده اند و در پایان این مرحله خون تیره بطن راست و خون روشن بطن چپ در حداکثر مقدار خود هستند، در حالیکه خون داخل حفرات دهلیزها در حداقل مقدار خود میباشند.
3- انقباض بطنی (سیستول بطنی): در این مرحله، انقباض بطن چپ و بطن راست بصورت همزمان (به دلیل حضور گسترده صفحات بینابینی) انجام میشود،بطوریکه خون از طریق سرخرگهای آئورتی و ششی از بطن چپ و راست خارج میشود و به همه قسمتهای بدن و شش ها ارسال میشود. در ابتدای این مرحله، دریچه های لختی بسته و بلافاصله دریچه های سینی باز میشود. دریچههای لختی بسته میشود تا مانع بازگشت خون از بطنها به دهلیزها شود و دریچه های سینی باز میشون تا خون بتواند از بطن ها به خارج از قلب هدایت شود. زمان تقریبی این مرحله 3/0 ثانیه است. شما اگر به شکل 9 همین صفحه دقت کنید میبینید که خون از بطنها خارج شده و به سمت سرخرگها در حال جریان است. در این مرحله نشان داده که دهلیزها در حال پر شدن از خون هستند.