|
کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097
|
صفحه 65، پاراگراف 1 (تأمین اکسیژن و مواد مغذی قلب) و شکل 3:

عمده یاخته های سازنده اندام قلب از نوع یاختههای ماهیچه ای هستند. یاختههای ماهیچه ای قلب مثل دیگر یاخته های زنده بدن، نیاز به اکسیژن و دیگر مواد مغذی مانند آمینواسیدها، گلوکز، ویتامینها و یونها دارند. همچنین مانند دیگر یاخته های بدن، لازم است مواد دفعی مانند کربن دی اکسید از این یاخته ها دور شوند. هر چند خونی که از درون قلب عبور میکند مواد مغذی و اکسیژن فراوانی دارد ولی قلب نمیتواند با استفاده از آنها نیازهای تنفسی و غذایی خودش را برطرف کند، چون بشتر یاخته های قلبی در تماس مستقیم با مایع خون نیستند . برای تأمین نیازهای تنفسی و غذایی یاخته های ماهیچه ای قلب، رگهای خاصی به اسم رگهای اکلیلی وجود دارد. اکلیل در لغت یعنی تاج و اکلیلی یعنی تاجی شکل و معادل واژه کرونر در نظر گرفته شده است. بنابراین سرخرگ های کرونر (یا سرخرگ های اکلیلی) همان سرخرگ های غذا دهنده به بخش ماهیچه ای قلب هستند. سرخرگ های کرونر از ابتدای سرخرگ آئورت بلافاصله پس از دریچه سینی شکل آئورتی ،منشأ میگیرد. انشعابات سرخرگ های کرونر، پس از رفع نیاز یاختههای قلبی، با هم یکی شده و بصورت یک سیاهرگ (به اسم سیاهرگ کرونر)، خون تیره را به دهلیز راست میریزد. اتصال سیاهرگ کرونر به دیواره ماهیچهای دهلیز راست مستقل بوده و بدون کمک سیاهرگهای دیگر متصل به قلب است. سرخرگ های کرونر و یا انشعابات آنها ممکن است در لابلای یاخته های ماهیچه ای قلب بسته شوند. بعنوان مثال ممکن است لخته خون باعث بسته شدن آنها شود و یا ممکن است دیواره ماهیچه ای این رگها حالت انعطاف پذیری خود را از دست داده و به اصطلاح سفت شوند. به سخت شدن دیواره سرخرگهای کرونر، تصلب شرایین گویند. تصلب یعنی گرفتگی و شرایین هم ،جمع شریان بوده و شریان نیز به معنی سرخرگ است. اگر سرخرگهای کرونر بسته شوند، ممکن است سکته یا حمله قلبی پیش آید که من قبلاً توصیف مفصلی از آنرا براتون ارائه دادم. در سکته قلبی بدلیل نرسیدن اکسیژن و غذای کافی به یاختههای ماهیچه ای، بخشی از قلب دچار مرگ یاخته های ماهیچه ای میشود که مسلماً منجر به نارسایی در کار قلب خواهد شد.
شکل 3 این صفحه، نشان میدهد که سرخرگ های کرونر( یا تاجی یا اکلیلی )به تعداد دو عدد بوده و انشعاباتی از این دو، وارد بخش ماهیچه ای قلب میشود. سرخرگهای کرونر قطر نسبتا کمی دارند، بطوریکه هر کدام 4-3 میلیمتر قطر دارند. رنگ زرد، نشان دهنده چربی اطراف قلب است. سرخرگهای کرونر زمانی از خون پر میشود که دریچه سینی آئورتی هنگام استراحت قلب، بسته میشود (یعنی هنگام برگشت خون از سرخرگ آئورتی به سمت بطن چپ). در این هنگام جریان خون برگشتی وارد مدخل سرخرگهای کرونر میشود. پس ماهیچه قلب تنها ماهیچه ای است که هنگام استراحت قلب خونگیری میکند و این اهمیت فشار دیاستولی قلب را نشان میدهد.
در این شکل، چهار سیاهرگ (حاوی خون روشن) متصل به دهلیز چپ، دو بزرگ سیاهرگ زبرین و زیرین (حاوی خون تیره) متصل به دهلیز راست و سرخرگ آئورتی (حاوی خون روشن) متصل به بطن چپ و سرخرگ ششی (حاوی خون تیره) متصل به بطن راست دیده میشود. در این شکل معلومه که میزان ماهیچه های مربوط به بطنها بیش از دهلیزها است. در قوس سرخرگ آئورتی چند سرخرگ فرعی دیده میشود که به اندامهای بالای قلب خونرسانی میکنند. در این شکل ،سرخرگهای کرونر ،کنار سیاهرگ کرونر نشان داده شده است. این شکل نسبت به شکل 1( صفحه 64 )کاملتره، حداقل در این شکل، رگهای متصل به دهلیز چپ (همون سیاهرگهای ششی)، چهار عدد نشان داده شده است (در شکل 1 صفحه 64، دو عدد نشان داده شده است).