صفحه 64، پاراگراف 1 و شکل 1:

همانگونه که گفتم،در جانوران، 2 نوع گردش مواد وجود دارد. گردش خون ،کامل‏تر از گردش آب است و این فصل قبل از همه ،گردش خون انسان را مورد مطالعه قرار داده است. شما در سال‏های قبل یاد گرفتید که 3 بخش اصلی سازنده گردش خون در انسان عبارتست از: قلب، رگ‏ها و خون.

قلب یا همون دل (که بعضاً براتون تنگ میشه!!!) در شکل 1 این صفحه، برش طولی خورده تا هم حفرات و دریچه‏ های آن و هم رگهای متصل به آن مشخص شود. در این شکل دریچه ‏های قلب با رنگ شیری، رگهایی که خون روشن حمل می‏کنند با رنگ قرمز و رگهایی که خون تیره حمل می‏کنند با رنگ آبی نشان داده شده است.

نکات قلب انسان:

1-     سرخرگ آئورت بلافاصله پس از خروج از قلب (بطن چپ) به سمت چپ قوس خورده و قوس آئورت را می ‏سازد و در تاج آن سرخرگ‏هایی فرعی بوجود می‏آید که خون را به سر، گردن، شانه‏ ها و دست‏ها می‏فرستند. سرخرگ آئورت ،قطورترین سرخرگ بدن بوده و بیشترین فشار خون بدن را دارد. از ابتدای سرخرگ آئورت، سرخرگهای کرونر منشأ می‏گیرند.

2-     سرخرگ ششی که از بطن راست منشأ می‏گیرد، بلافاصله پس از خروج از قلب، دو شاخه شده و هر شاخه آن به یکی از شش‏ها می‏رسد. سرخرگ ششی، حامل خون تیره است.

3-     دیواره ماهیچه ‏ای بطن‏ها از دهلیزها قطورتر است و دیواره ماهیچه ‏ای بطن چپ هم از بطن راست ضخیم‏تر است. علت اینکه دیواره دهلیزها ،ماهیچه کمی دارند مربوط به اینه که جریان خون از دهلیزها به بطن‏ها نیازمند انرژی زیادی نیست زیرا در جهت نیروی جاذبه زمین جریان می‏یابد. بطن‏ها چون خون را در خلاف جهت نیروی جاذبه زمین به حرکت در می‏آورند باید دیواره ماهیچه‏ ای ضخیم‏تری داشته باشند. دیواره ماهیچه‏ ای بطن چپ از بطن راست ضخیم‏تر است چون خون را با فشار بیشتر به سراسر بدن هدایت می‏کند.

4-     خون سیاهرگی بالای قلب مانند سر، شانه، گردن و دست‏ها از طریق بزرگ سیاهرگ زبرین و خون سیاهرگی پایین قلب مانند دستگاه گوارش از طریق بزرگ سیاهرگ زیرین جداگانه و مستقلا وارد دهلیز راست می‏شوند.

5-     دیواره ماهیچه‏ ای بین دو بطن از دیواره ماهیچه‏ ای بین دو دهلیز قطورتر است.

6-     گنجایش خون بطن‏ها تقریباً با هم برابر و بیش از دهلیزها است.

7-     چهار سیاهرگ ششی که از شش‏های چپ و راست (از هر کدام،دو سیاهرگ)منشأ می‏گیرند مستقلا وارد دهلیز چپ می‏شوند.

8-     سیاهرگ کرونر، از طریق دیواره دهلیز راست ،خون تیره خود را وارد حفره دهلیز راست می‏کند.

9-     دریچه‏ های رابط دهلیز چپ با بطن چپ و رابط دهلیز راست با بطن راست بزرگتر از دریچه‏ های رابط بطن چپ با سرخرگ آئورتی و بطن راست با سرخرگ ششی است.

10-به دهلیزها، هفت سیاهرگ خونی متصل است: چهار سیاهرگ ششی، دو بزرگ سیاهرگ زبرین و زیرین و یک سیاهرگ کرونر.

11- به بطن‏ها، دو سرخرگ متصل است: سرخرگ آئورتی و سرخرگ ششی.

نکته: سرخرگ های کرونر، بعد از دریچه سینی شکل آئورتی از ابتدای سرخرگ آئورت منشأ می‏گیرد و از بطن چپ منشا نمی گیرند.