خرید تمام هفت خوان جزوه زیست شناسی دکتر جعفر فرزانه

کنکور و المپیاد زیست شناسی 1404 ( 100 در صد تضمینی و مطمئن ) | شماره تماس : 09123667097

صفحه 51، پاراگراف آخر – صفحه 52، پاراگراف 1 و شکل 9 و 11:

هر چند در سطح داخلی حبابک ‏ها، مخاط حضور ندارد و یاخته ‏های سازنده دیواره آن هم، مژکدار نیستند ولی لایه‏ ای از مولکول‏های آب در سطح داخلی آن وجود دارد که جهت تبادل گازهای تنفسی لازم است زیرا اکسیزن و کربن دی اکسید باید ابتدا در آب حل شده و سپس مبادله شوند. حضور مولکول‏های آب در این محل هر چند ضروری است ولی عمل دم را مشکل می‏کند. علت، به این موضوع بر می گردد که بین مولکول‏های آب در سطح حبابک‏ها، پیوندهای هیدروژنی وجود دارد، بطوریکه برآیند نیروهایی که این مولکول ها به همدیگر وارد می‏کنند به سمت مرکز حبابک‏ ها را است، یعنی تمایل به بستن و جمع کردن حبابک‏ ها دارند و این زمانی بیشتر نمود پیدا می‏کند که هوا، طی دم وارد حبابک‏ ها شده و قراره حجم حبابک‏ ها افزایش یابد.

نیروی کشش سطحی، همان نیرویی است که به سمت مرکز حبابک وارد می‏شود و با بازشدن حبابک مخالفت می‏کند، چون باز شدن حبابک به سمت خارج آن ولی جهت نیروی کشش سطحی به سمت درون آن است.

بدن برای هر مشکلی، راه حلی دارد. جهت تسهیل انبساط حبابک‏ ها هنگام دم، از بعضی از یاخته‏ های حبابک‏ ها ماده‏ ای به اسم، عامل سطح فعال (سورفاکتانت) ترشح می‏شود که در لابلای مولکول‏های آب سطحی قرار گرفته و نیروی کشش سطحی را کاهش می‏دهد تا باز شدن حبابک ‏ها آسان شود. سورفاکتانت از عبارت Surface Active Agent  گرفته شده است و تولید و ترشح آن از اواخر دوره جنینی آغاز می‏شود، بطوریکه در بعضی از نوزادان که زود هنگام به دنیا می‏آیند، بدلیل کافی نبودن عامل سطح فعال، تنفس به زحمت انجام می‏شود.

شکل 9 این صفحه، (سمت راست)، دیواره حبابکی را نشان می‏دهد که عامل سطح فعال در سطح داخلی آن حضور دارد. تصویر سمت چپ همین شکل، پنج عدد حبابک را نشان می‏دهد که بصورت کیسه حبابکی قرار گرفته ‏اند.

شکل 11 همین صفحه، خیلی حرفا تو دلش هست. سمت چپ این شکل یک برش عرضی از 6 حبابک را نشان می‏دهد که در آن یاخته‏های دیواره حبابک دیده می شوند.همچنین یاخته‏های موجود در فاصله بین حبابک‏ ها ، همچون گویچه های قرمز یاخته های پوششی مویرگ و ماکروفاژها دیده می شوند.

دو نوع یاخته دیواره حبابک‏ها عبارتست از:

1-     یاخته‏ های سنگفرشی ساده: به تعداد فراوان‏تر و محل تبادل گازهای تنفسی با دیواره مویرگ‏های خونی بوده و یاخته نوع اول نامیده می شود.

2-     یاخته‏ های ترشح کننده عامل سطح فعال: با ظاهری متفاوت از یاخته‏ های نوع اول و به تعداد کمتر از آنها بوده و یاخته نوع دوم نامیده می شود.

در این شکل، ماکروفاژها از یاخته‏ های سازنده دیواره حبابک محسوب نشده است. در قسمت راست این شکل (برش عرضی) ارتباط یک یاخته سنگفرشی ساده با یاخته‏های دیواره مویرگ‏های خونی نشان داده شده است. غشای پایه مشترک بین این دو نوع یاخته، مسافت انتشار گازهای تنفسی را به حداقل ممکن رسانده است. گویچه ‏های خونی قرمز درون مویرگ، وظیفه حمل سریع گازهای تنفسی را برعهده دارند.

+ نوشته شده در  ۱۳۹۷/۰۱/۱۶ساعت 13:48  توسط دکتر فرزانه 09123667097  |