صفحه 48، پاراگراف 4 و 5:

این پاراگراف نتیجه همکاری صمیمانه دستگاه گوارش و دستگاه تنفس را نشان می‏دهد. در فصل قبل (فصل 2، گوارش و جذب غذا) دیدیم که یاخته ‏های پوششی لوله گوارش چگونه مواد مغذی همچون گلوکز و آمینو اسیدها را بدست می‏آورند و در فصل بعد (فصل 4، گوارش مواد در بدن) خواهیم آموخت که چگونه مواد مغذی جذب شده به یاخته‏های درونی ‏تر بدن منتقل می‏شوند. زمانیکه مولکول‏های زیستی پر انرژی مثل گلوکز، وارد یاخته می‏شوند، چندین مرحله پشت سرهم می‏گذرد تا انرژی ذخیره شده در پیوندهای شیمیایی آنها به شکل مولکول پرانرژی دیگر به اسم ATP  درآید، یعنی مواد مغذی داخل یاخته، مستقیماً قابل استفاده برای یاخته نیستند و انرژی لازم برای فرایندهای یاخته‏ ای مستقیماً از ATP تأمین می‏شود (بیشتر بدانید صفحه 25 اینو بوضوح توضیح می‏دهد). من در توضیح پاراگراف 1 همین صفحه عرض کردم که تنفس یاخته‏ای یعنی مجموع واکنش‏هایی که باعث انرژی‏زایی از مولکول‏های زیستی پرانرژی (مانند گلوکز) می‏شود. حالا چرا یقه مولکول ATP را ول کن نیستم؟!. علت اینه که ATP یک مولکول پرانرژی رایج برای همه یاخته‏ها است و یاخته می‏تواند از گلوکز، ATP بسازد، چون یاخته‏ها همشون از یک یاخته اولیه منشأ گرفته‏اند پس همشون ژن مشترک انرژی سازی بصورت ATP را دارند و بماند که هر واکنش انرژی خواهی که یاخته بخواهد انجام بدهد باید از ATP استفاده کند و مثل این میمونه که شما برای انواع خرید هاتون حتماً باید دست به جیب ‏شوید و از یکنوع پول رایج استفاده ‏کنید.

کتاب درسی، واکنشی خلاصه شده انرژی‏ زایی از مونوساکارید گلوکز را بعنوان مولکول زیستی پر مصرف و رایج در  همه یاخته‏ ها، بیان کرده:

واکنش کامل  موازنه شده این فرمول زیستی این گونه است:

کتاب درسی، واکنش شیمیایی فوق را تنفس یاخته ‏ای نامیده و من قبلاً مفصل براتون توضیح دادم که چی به چیه.

با مصرف اکسیژن طی انرژی‏ زایی از گلوکز، مولکول کربن دی‏ اکسید بوجود می‏آید که هیچ مورد مصرف بدرد بخوری در انسان ندارد. علاوه بر این کربن دی اکسید اگر در خون انباشته شود زیانبار است. یکی از دلایل زیان‏بار بودن آن، افزایش یون هیدروژن خون است (کاهش PH خون). شما اگر پاراگراف آخر (صفحه 53)را ملاحظه بفرمایید، می‏بینید که آنزیمی به اسم کربنیک انیدراز در گویچه‏ های قرمز خون وجود دارد که می‏تواند کربن دی اکسید پلاسمای خون را با آب واکنش داره و کربنیک اسید پدید آورد. کربنیک اسید به سرعت به یون بیکربنات و هیدروژن تجزیه می‏شود و اینگونه PH خون کاهش می‏یابد یعنی:

در اینجا دو مسئله مطرح است:

1-     وقتی مطرح میشه که PH خون کاهش می‏یابد، باید PH خون در وضعیت سالم و متعادل ،معلوم شود. این مقدار در افراد سالم در مورد خون حدود 7/3 می‏باشد. پس اگر کربن دی اکسید بدن بیش از حد شود و یا اینکه در خون انباشته شود PH خون کمتر از7/3 می‏شود.

2-     درسته که کربن دی اکسید با آب واکنش داده و کربنیک اسید حاصل، یون هیدروژن زیادی بوجود می آورد ولی کلیه‏ ها هم می‏ توانند طی مرحله ترشح فرایند تشکیل ادرار، مازاد یون هیدروژن را از بدن خارج کنند (پاراگراف آخر صفحه 93).

حالا؛ فرض بر اینکه یون هیدروژن بدن بنا به دلایلی بیش از حد انباشته شود آنوقت چه اتفاقی می‏افتد؟ اولین و وسیع‏ترین آثار اینکار، تغییر ساختار سه بعدی پروتئین‏ها است. اگر ساختار سه بعدی پروتئین‏ها از بین رود نمی‏توانند به وظیفه ‏اشان عمل کنند. من در کلاس درسم مثالی می‏زنم و میگم شما اگر یه موشک کاغذی خوب بسازید، خیلی راحت پرواز می‏کند چون ساختار فضایی و سه بعدی متناسب برای پرواز را دارد ولی اگر آن موشک کاغذی مچاله شود (شاید توسط معلمت)دیگه پرواز نمی‏کند، چون ساختار طبیعی خودش را از دست داده است.پروتئین طبیعی هم اگر ساختار سه بعدی اش از بین رود به مانند موشک کاغذی میمونه که مچاله شده باشه و نمیتونه کاری انجام بده. با  توجه به اینکه پس از آب، بیشترین ماده سازنده بدن انسان، پروتئین‏ها هستند و بسیاری از فرایندهای یاخته‏ای را پروتئین‏ها انجام می‏دهند، از بین رفتن عملکرد آنها باعث ایجاد اختلال گسترده در کار یاخته‏ ها و بافت‏ها می‏شود. کتاب نتیجه‏گیری کرده که افزایش کربن دی اکسید بدن خطرناک‏تر از کاهش اکسیژن است و این کاملاً درست و بجا است.

توجه داشته باشید که بدن، از کربن دی اکسید در تولید اوره هم استفاده می‏کند. در صفحه 94 پاراگراف آخر کتاب درسی، توضیح داده شده که از تجزیه آمینواسیدها و نوکلئیک‏ اسیدها، ماده سمّی آمونیاک تولید می‏شود که توسط یاخته‏های کبدی می‏تواند با کربن دی اکسید واکنش داده و اوره بوجود آید. یعنی:

اوره(NH₂ –CO– NH₂)، شکل کمتر سمی مواد دفعی نیتروژن‏ دار است.