صفحه 39، پاراگراف2 (جذب گلوکز و آمینواسیدها) وشکل 30:

شما قبل از اینکه روش انتقال گلوکز و آمینواسیدها را از فضای داخلی روده باریک به یاخته پوششی و از آنجا به مایع بین یاخته ‏ای یاد بگیرید، بهتره که توضیح پاراگراف 2 (صفحه 23) و پاراگراف 3 (صفحه 24)را دوباره مرور کنید. بنده در اون توضیحات، عرض کردم که دو نوع پروتئین سراسری غشای یاخته عبارتست از:

1-     پروتئین های ناقل: با مصرف انرژی (مثلاً ATP و الکترون‏های پر انرژی)، مولکول‏ها و یا یون‏ ها را در خلاف شیب غلظت منتقل می‏کنند. اصطلاحاً به این نوع ناقلین، پمپ هم می‏گویند. این پروتئین‏های انتقال دهنده دو نوع هستند:

الف) ناقلین یکطرفه: با مصرف انرژی، مواد را در خلاف جهت شیب غلظت از یک سمت غشای زیستی به سمت دیگر می‏برند. بعنوان مثال پمپ هیدروژن ،که می‏تواند با این کار یون هیدروژن را از محل کم غلظت به محل پر غلظت ببرد.

ب) ناقلین دو طرفه: با مصرف انرژی، دو نوع ماده را همزمان در خلاف جهت شیب غلظت‏اشان در دو طرف غشای زیستی جابجا می‏کنند. بعنوان مثال پروتئین انتقال دهنده سدیم – پتاسیم، با صرف یک مولکول ATP، سه یون سدیم (⁺Na) از یاخته خارج کرده و دو یون پتاسیم (⁺K) به درون یاخته وارد می‏کند. لازم است بدونین که همواره میزان ⁺Na خارج یاخته بیش از داخل آن  و میزان ⁺Kداخل یاخته بیش از خارج آنست و هم⁺Naها و هم ⁺K هادر جهت شیب غلظت ‏اشان منتقل می شوند.

2- پروتئین های کانالی: بدون مصرف انرژی و در جهت شیب غلظت‏ (از محیط پر غلظت به محیط کم غلظت) مولکول‏ها و یا بون‏ها را می‏برند. به این نوع ترابری، انتشار تسهیل شده هم می‏گویند. در کتاب درسی حداقل دو نوع از این کانال‏ها ذکر شده:

الف) کانال تک انتقالی: بدون مصرف انرژی، مواد را در جهت شیب غلظت از یک سمت غشای زیستی به سمت دیگر می‏برند. بعنوان مثال گلوکز با این روش از یاخته پوششی پرز (موجود در لایه مخاطی روده باریک) وارد مایع بین یاخته‏ای می‏شود.

ب) کانال هم انتقالی: بدون مصرف انرژی، دو ماده مختلف را همزمان در جهت شیب غلظت، هم جهت از یک سمت غشای زیستی به سمت دیگر می‏برند. بعنوان مثال با این روش گلوکز و یون سدیم (⁺Na) از فضای روده به داخل یاخته پوششی پرز برده می‏شود. لازم به ذکر است که میزان گلوکز و ⁺Na هر دو در فضای روده بیش از درون یاخته های پوششی پرز است.

حالا؛ برگردیم به متن این پاراگراف. مونوساکارید گلوکز، ممکن است بصورت تکپار (مونومر) از طریق رژیم غذایی وارد روده باریک شود و یا از هیدرولیز (آبکافت) نشاسته، گلیکوژن، ساکارز، مالتوز و لاکتوز بوجود آمده باشد. در هر حال؛ گلوکز فضای روده بیش از داخل یاخته پوششی پرز است، بنابراین به روش هم انتقالی (انتقال با هم گلوکز و یون ⁺Na) از فضای روده به داخل یاخته پوششی پرز آورده می‏شود.

کتاب میگه که انرژی لازم برای انتقال گلوکز، از شیب غلظت سدیم فراهم می‏شود. مفهوم این جمله اینه که هر چند ورود گلوکز به درون یاخته پرز روده، بدون مصرف انرژی است ولی برای خروج ⁺Na از یاخته پرز روده (توسط پروتئین انتقال دهنده سدیم – پتاسیم) به مایع بین یاخته‏ای انرژی مصرف میشود. حفظ شیب غلظت ⁺Na (یعنی ممانعت از افزایش میزان ⁺Na یاخته پوششی پرز) و در نتیجه ادامه روند انتقال ⁺Na به یاخته پوششی پرز با فعالیت پروتئین انتقال دهنده سدیم- پتاسیم ممکن می‏شود.

گلوکز وارد شده از فضای روده به داخل یاخته پرز روده (به کمک کانال تک انتقالی)، بالاخره وارد فضای بین یاخته ‏ای می‏شود. بیشتر آمینواسیدها همانند گلوکز با روش توضیح داده شده از غشای یاخته پرز عبور می‏کنند.