درس زيست شناسي در آزمون رشته تجربي به‌خاطر دارا بودن ضريب بالا در کنکور سراسري از اهميت ويژه‌اي برخوردار است وبه‌خاطر تأثير مهمي که اين درس در کنکور دارد، معمولاً دانش آموزان اين درس را خيلي خوب مطالعه مي کنند.

  در کنکور سراسري تعداد سوالات اين درس 50ومدت پاسخگويي ۳۷دقيقه است. دراين درس 54تا56 درصد سوالات کنکور ازدروس پايه و 44تا46 درصد ازدروس پيش دانشگاهي است. زيست شناسي با ضريب 12 بالاترين ضريب را در ميان دروس گروه آموزشي علوم تجربي دارا است و اين نشان از اهميت ويژه اين درس در بين دانش آموزان اين رشته مي‌دهد.

  شواهد نشان مي‌دهند که فقط ۷ درصد از دانش آموزان تست‌هاي زيست شناسي را بالاي۵۰ درصد مي‌زنند.

  از دو جنبه مي توان به اين مشکل نگاه کرد؛ اول آن که دانش آموزان سواد کافي نداشته باشند. اما اين دليل چندان قابل استناد نيست. نکته دوم و عامل اصلي ضعف داشتن در پاسخ گويي به تست‌هاي زيست‌شناسي، عدم درک سؤالات و عجله در پاسخ دادن است. هر سؤال نکات کليدي دارد که با خوب فهميدن سؤال قابل دستيابي است.

  *براي هر سؤال زيست شناسي ۴۵ ثانيه زمان وجود دارد.

  از اين زمان مي‌توان ۱۵ ثانيه را به خوب خواندن سؤال، ۱۵ ثانيه را به خواندن گزينه‌ها و ۱۵ ثانيه را به پاسخ دادن و پر کردن پاسخ نامه اختصاص داد. البته بيان اين نکته صرفاً براي ايجاد يک الگو و تصوير ذهني است، نه اين که واقعاً براي هر تست زمان بگيريد!

 در تست هاي زيست شناسي، دقت به روي درک و فهم متن سؤالات اهميت بيش‌تري دارد. آنچه در درس زيست‌شناسي اهميت فوق‌العاده‌اي پيدا مي‌کند چگونه خواندن اين درس و پي بردن به نکات، مفاهيم و مطالب در کتاب درسي است. کتاب درسي منبع اول و آخر طرح سوال در کنکور است و نکته ي مهمي که در هنگام مطالعه ي اين درس بايد به آن توجه داشت مرور است .

 اين درس ، درسي نيست که با يک بار خواندن توانست در آن درصد بالايي کسب کرد بنابراين مرورهاي متوالي ومفهومي خواندن اين درس بايد در اولويت برنامه‌ها قرار داده شود. علت اينکه دانش آموزان اين درس را بيش از دروس ديگر مي‌خوانند ولي موفقيتي هم رديف با زحمات خود کسب نمي کنند اين است که : 

 *-دانش‌آموز مطالب را رو بنايي و سطحي خوانده و هرگز به عمق مفاهيم مطرح شده فکر نکرده بنابراين قادر به ارتباط دادن مسايل مختلف کتاب‌ها با هم نبوده و لذا نمي‌تواند پاسخ صحيح را انتخاب کند. به همين منظور بايد نکات خاصي را در زمينه خوب خواندن کتاب و ارتباط دادن مطالب درسي کتاب‌هاي مختلف زيست با هم مد‌نظر قرار دهد.

 زيست شناسي و آزمايشگاه 1در کنکور، درحدود 13 تا 15 سؤال را به خود اختصاص مي‌دهد،

  زيست شناسي و آزمايشگاه 2حدود 17 تا 20 سؤال را معمولاً در آزمون سراسري به خود اختصاص ميدهد.

  يکي از فصل هاي مهم اين کتاب فصل 8 (ژنتيک) است که هرساله تعدادي از سوالات کنکور را شامل مي شود و براي بعضي از دانش آموزان هم‌چون کابوسي مي‌ماند .در صورتي که با دقيق ومفهومي خواندن و وقت گذاري براي آن مي توان براحتي آن را يادگرفت و بر آن تسلط کافي يافت.

  کتاب زيست‌شناسي سال سوم در سال‌هاي اخير بارم‌بندي حدود 40-35 درصدي در کنکور دارد که نشان از اهميت بالاي اين کتاب در کنکور دارد. از فصل هاي مهم اين کتاب، فصل 4 است که حدود 8 تست کنکور را شامل مي شود . در اين درس توجه به اشکال و نمودارها بسيار مهم است که نبايد مورد بي توجهي قرار بگيرد.

  دانش آموزاني که خواهان يکي از رشته هاي خوب رشته ي علوم تجربي مانند پزشکي ، دندانپزشکي ، داروسازي و... هستند، بايد در اين درس درصدي بالاتر از 80-85 درصد(در مناطق 1و2 ) ودرصدي بالاتراز 70درصد(در منطقه 3) را کسب کنند. براي کسب يک رتبه ي زير 1000 مطالعه ي مستمر و حداقل روزانه 2 ساعت الزامي به نظر مي رسد.

 در هنگام مطالعه ي اين درس ، کتاب درسي به عنوان بهترين مرجع مطالعه است، منظور از مرور هاي متوالي و مطالعه ي مستمر، خواندن طوطي‌وار مطالب و تنها حفظ کردن آن ها نيست، شما بايد براي يادگيري عميق مطالب از شيوه هاي صحيح مطالعه استفاده کنيد. دقت کنيدکه شيوه ي مطالعه و ياد گرفتن از خود مطالعه مهم تر است.

  استفاده از روش پس ختام مي تواند خيلي مؤثر باشد، مطالعه ي اجمالي اوّليه در شکل گيري يک ذهنيت کلي به شما کمک مي کند. در هنگام مطالعه از هيچ قسمت کتاب غافل نشويد و مطالب آن را خط به خط و با دقت بخوانيد و زير مطالب مهم آن خط بکشيد (يا اين کار را با ماژيک علامت زن انجام دهيد.) به نمودارها و شکل ها دقت کافي داشته باشيد. 

 از حاشيه نويسي در اين درس استفاده کنيد و همچنين از مطالب خوانده شده ، خلاصه نويسي به عمل آوريد و مطالب خلاصه شده را به صورت نمودار درآوريد و آنها را دسته بندي کنيد. براي حفظ مطالب آن از بحث ياديارها که در فصل دوم مطرح شده استفاده کنيد و با خلاقيت ، مطالب را در قالب نمودارها و ياديارها و... فرا بگيريد.

 اگر در آزمون‌هاي کانون شرکت مي‌کنيد ،حتمآً بعد از بررسي سوالات نکته هاي هر تست را در حاشيه درس مربوطه يا در دفتر نکته برداري يادداشت نماييد. در هنگام مطالعه ي فصل هاي جديد، مطالب فصل قبل مرور نماييد تا آنها را فراموش نکنيد و بازهم تکرار مي کنم :

 «اين درس را چندين بار به طور جدي و فعال مرور کنيد.» با توجه به تغييرات کتاب هاي زيست شناسي نسبت به سال هاي گذشته ، ديگر نمي توان به کتاب زيست پايه ي خاصي (مثلاً پيش دانشگاهي) اهميت بيش تر دارد.

  اولاً مطالب کتاب هاي زيست بسيار به هم پيوسته مي باشند و براي يادگيري مطالب لازم است تمامي کتاب هاي زيست را (دوم، سوم، پيش دانشگاهي) به دقت مطالعه کرد و ثانياً برخلاف سال هاي گذشته ديگر سهم پايه ي خاصي در پرسش هاي کنکور بيش تر از پايه ي ديگر نيست و مي توان گفت تقريباً تعداد پرسش هاي برابري از هر سه پايه مطرح مي شود.

 در اين درس بررسي تست هاي سال هاي قبل کنکور سراسري و دانشگاه آزاد بسيار مهم است . تقريباً نيمي از پرسش ها در اين درس در سال هاي قبل به نحوي آمده است . (مثلاً به صورت پرسش هاي مشابه ) که اين امر خود اهميت مرور و بررسي تست هاي سال هاي اخير آزمون سراسري را در اين درس نشان مي دهد.

برای زیر 100 شدن زیست بالای 90 خیلی به درد میخوره و برای زیر 1000 شدن هم یه چیزی بالاتر 70 یا 75 خیلی کمک می کنه.اگه یه نفر تو زیست 10 درصد از شما عقب بیفته اگه تو اختصاصی های دیگه تو هر کدوم 5 ، 6 درصد جلو بیفته به طور کلی از شما عقب میفته. هدفم از گفتن این حرفا اینه که زیست خیلی مهمه.

از طرف دیگه اگه یکی زیست رو خیلی خوب بلد باشه علاوه بر جلو افتادن از لحاظ درصد می تونه وقت اضافه بیاره و فیزیک و ریاضی رو بالا بزنه.

برای اینکه زیست رو بالا بزنید چند تا نکته رو بهتره در نظر داشته باشین:

الف)مطالب حفظی رو باید فول فول باشید.مثلا سه فصل آخر زیست پیش(با کمی چاشنی اغراق) فقط یه نکته داره و اونم اینه که تا می تونید حفظ کنید!! پس تو زیست باید حفظیاتتون خوب باشه تا بتونید یه سری سوالای کاملا حفظی رو جواب بدید.

ب)تست طراحی کنید.این یه روش خیلی عالیه که در ابتدای کار شاید یه کم مشکل به نظر برسه ولی به تدریج عادت می کنید.این کار برای سریع زدن و خوب زدن زیست خیلی جواب میده. چون تو طراحی تست شما دنبال گزینه های غلط می گردید که این باعث میشه گزینه های غلط براتون آشنا باشه و سر آزمون اونا رو راحت تر تشخیص بدید.

تست هایی که طراحی می کنید ترجیحا ترکیبی و خیلی مفهومی باشن.مثلا وقتی سوال از یکی از فصل های سال دوم طرح می کنید گزینه هاش رو از فصل های دیگه دوم و سال سوم و پیش هم بیارید.

مثلا به این تست ها توجه کنید:

1-اولین دریچه قلبی ملخ متناظر با کدام قسمت لوله گوارش است؟(ترکیب گردش خون با گوارش)

2-جانداری که کیسه معدی دارد......(گوارش سال دوم)

الف)طناب عصبی شکمی ندارد(اعصاب سال سوم)

ب)می تواند دفاع اختصاصی داشته باشد(ایمنی سال سوم)

ج)گیاه خوار است (گوارش سال دوم)

 ج)مواظب قیدها باشید.همین سوال های اغلب، همه، برخی و .... هست که الحمدلله سال 89 خیلی کمتر از سال 88 بود.ولی بالاخره سواله دیگه و باید از همین اول باهاشون کنار بیایید و خوب یادشون بگیرید. یهترین روش هم اینه که برای قیدهای "اغلب" (که بیشتر بهشون گیر داده میشه) استثنا پیدا کنید

مثلا من هیچ وقت این جمله رو حفظ نکردم که "اغلب باکتری ها دیواره دارند" چون من یه باکتری می دونستم به اسم "مایکو باکتری" که دیواره نداشت.!!!!

فصل 1 و 2 سال دوم: این دوتا فصل از یه لحاظ خیلی مهم هستن ولی از یه لحاظ اصلا مهم نیستن.از این لحاظ مهم هستن که پایه خیلی از سوالا هستن و تو خیلی از سوالا اونم به طور غیر مستقیم به درد می خورن.دلیل کم بودن اهمیت شون هم اینه که سوال مستقیم به اون صورت ندارن.ولی شما در هر حال این دو فصل رو خوب بخونید.

 فصل 3و4و5 سال دوم: فصل های عادی رو به مهم هستن و میشه سوالای خوبی ازشون طرح کرد خوب بخونید شون.

 فصل 6 سال دوم: خیلی خیلی خیلی مهمه چون هم حجم فصل زیاده و هم مطالبش سنگینه هم میشه سوالای خوب و سخت ازش طرح کرد کلا به این فشل تا می تونید گیر بدید ضرر نمی کنید.

 فصل 7 سال دوم: اینم مهمه ولی راحته! کل فصل تو سه تا شکل خلاصه شده که خیلی مهم هستن و تقریبا همیشه سوالات با محوریت این سه تا شکل مطرح میشه.

فصل 8 سال دوم: این فصل متوسط رو به مهمه مطالبش آسونه و راحت میتونید روش تسلط پیدا کنید نگران نباشید طراح هر چقدر هم حرفه ای باشه طرح سوال از این فصل براش آسون نیست چون مطالب سوال ساز زیاد نداره.

 فصل ها 1و2و3و4 سال سوم: بازم مهم هستن و میشه سوالای خوبی ازشون طرح کرد نکته خاصی تو خوندن اونا به نظرم نمی رسه هر جور بخواهد دل تنگت بخوان!!

 فصل 5 سال سوم: مثل فصل 1و2 سال دومه اگه یادتون باشه گفتم که این نوع فصل ها از این لحاظ که پایه هستن و ریشه خیلی از سوالا تو این نوع فصل هاست مهم هستن ولی چون سوال مستقیم ندارن میشه زیاد بهشون گیر نداد فقط یاد بگیرید برای سوالای ترکیبی.

فصل 6و7 سال سوم: پایه ژنتیک هستن اگه خوب نخونید ممکنه تو ژنتیک لنگ بزنید.این دو فصل معمولا باهم یه سوال مستقیم دارن.

 فصل 8 سال سوم: یکی از مهم ترین فصل های کل دوره دبیرستانه!!!!! حدود 4تا سوال مستقیم (یا گاهی بعضی غیر مستقیم) داره پس کل فصل توپ! و خطرناکیه مواظبش باشین تو این فصل هرچی یاد بگیرین بازم کمه.حتما هم باید اطلاعاتتون فراتر از کتاب درسی باشه.

 فصل 9و10 سال سوم: گیاهی هستن دیگه! مبحثی که یه کم سخته و میتونه بچه ها رو خیلی اذیت کنه.این دوفصل رو علاوه بر اینکه خوب می خونید در کنار سایر فصل های گیاهی از سال دوم حتما یه بار مرور کنید.

فصل 11 سوم: بازم از اون فصلایی که مطالبش اذیت کننده نیست(مثل فصل 8 دوم) فقط یه سری مطالب مهم و یه کم مشکل داره که باید اونا رو خوب بخونید.از جمله چرخه ها مثل چرخه فولیکولی و .... و هورمون ها. هورمون ها رو تو این فصل بعد از خوندن یه بار با فصل 4سوم مرور کنید.

 فصل 1و2: نکته خاصی به نظرم نمی رسه که بگم ولی خوب بخونید این دو فصل معمولا سوال مستقیم دارن که خیلی هم سخت نیست و می تونید با خوب خوندن اون سوال رو برای خودتون بیمه کنید.

 فصل 3و4 پیش: هر ده سال از این دوفصل به زور یه سوال میاد!!!! منظورم اینه که زیاد مهم نیستن ولی شما بخونید چون ممکنه امسال سوال بیاد و آسون هم باشه.

فصل5 پیش: واقعا مهمه. سال 87 سه تا سوال مستقیم اومد سال ما هم دقیقا یادم نیست ولی سوال ازش خوب اومده بود.یکی از سوالاش هم مثل فصل 8 سوم کمرشکنه!!!! پس باید تو مباحث محاسباتی این فصل اطلاعاتتون رو از سطح کتاب درسی فراتر ببرید.

فصل 6و7 پیش: مثل همون فصل 3و4 پیش هستن با این تفاوت که اینن دوتا یه کم مهم تر هستن و میشه یه سوال ازش تو کنکور مطرح کرد.البته طراح هر چقدر هم زور بزنه!!!! نمی تونه سوال خیلی جالبی از این فصل طرح کنه پس دست به دامن مطالب حفظی میشه.

فصل 8 پیش: باز هم از مهم ترین فصل های پیش رو این فصل وقت بذارید بد نمی بینید.واقعا هم مهمه و هم سخته خوب روش تمرکز کنید و سعی کنید مفهومی تر بخونید و همه جاش رو بفهمید.

 فصل9و10و11: تا می تونید تو این فصل ها از حفظیاتتون استفاده کنید.واقعا هم مهم و پرسوالند و واقعا می ارزه که وقت بذارید و چند بار بخونید.تو این فصل مواظب قیدهای همه، اغلب و ... باشید.